Sản Xuất Trồng Rau Sạch / Top 2 # Xem Nhiều Nhất & Mới Nhất 2/2023 # Top View | Duhocaustralia.edu.vn

Nguyên Tắc Sản Xuất Rau Sạch

Muốn sản xuất được rau sạch và có vùng rau sạch phụ thuộc nhiều vào đất, cách canh tác của từng địa phương vì vậy phải tuân theo nguyên tắc sản xuất rau sạch ở từng địa phương. Ớ Việt Nam điều kiện sinh thái rất đa dạng và trình độ thâm canh của người trồng rau cũng khác nhau.

Nội dung trong bài viết

Đất trồng

Nước tưới

Giống

Bón phân

Bảo vệ thực vật

Thu hoạch, bao gói

Đất trồng

Để có năng suất cao, chất lượng rau tốt, phải trồng rau ở đất cao, độ thoát nước phù hợp với sinh trưởng và phát triển của cây. Tốt nhất là trồng trên đất cát pha, đất thịt nhẹ, đất thịt có tầng canh tác 0,2 – 0,3m. Nơi trồng cách xa khu công nghiệp, các bệnh viện ít nhất là 2km, cách xa chất thải sinh hoạt của thành phố ít nhất 200m. Đất có thể có chứa lượng nhỏ kim loại nặng nhưng không có tồn dư chất độc hại.

Nước tưới

Trong rau xanh lượng nưowcs rất lớn, số nước này lấy chủ yếu từ nước tưới. Nên chất lượng nước tưới có vai trò quyết định đến sản phẩm của rau.

Nước tưới rau tốt nhất là nước giếng khoan, nhất là nước tưới với các loại rau ăn sống và rau gia vị như xà lách, rau thơm. Nếu dùng nước ao, sông, hồ thì phải dùng nước không bị ô nhiễm. Nước dùng pha thuốc bảo vệ thực vật, thuốc pha các loại phân bón lá cũng cần nước sạch. Các loại rau ăn quả, ở giai đoạn phát triển có thể bơm nước từ mương, sông, hồ để tưới vào rãnh.

Giống

Giống rau là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng sản phẩm. Chỉ được gieo những hạt giống tốt, cây con khỏe mạnh, không mang mầm bệnh.

Giống đem trồng phải biết nguồn gốc, giống nhập phải qua kiểm dịch thực vật. Trước khi gieo cần xử lý hóa chất hoặc nhiệt độ theo hướng dẫn của cán bộ khuyến nông, khi mang cây ra vưòn trồng phải ngâm vào Sherpa 0,1% để phòng trừ sâu hại.

Bón phân

Phân bón lót cho rau thường là phân hữu cơ đã ủ hoai  và phân lân hữu cơ vi sinh. Tùy theo loại rau mà có chế độ bón và lượng bón, lần bón khác nhau. Nhưng trung bình một hecta bón khoảng 15 tấn phân hữu cơ, 300kg lân hữu cơ vi sinh.

Phân hóa học muốn bón lót phải nắm được nhu cầu sinh lý của cây để bón thêm 30% phân đạm và 50% phân kali. Phần này sẽ trình bày cụ thể ỏ cách trồng các loại rau.

Tuyệt đối không dùng phân chuồng chưa ủ hoai bón lót để trừ vi sinh vật gây bệnh, tránh nóng cho cây, tránh sự cạnh tranh đạm giữa cây trồng với các nhóm vi sinh vật có trong phân đang cần nitơ để phân giải phân chuồng.

Bảo vệ thực vật

Là giữ cho năng suất và chất lượng cây trồng bằng cách loại trừ các tác động và tác nhân gây hại rau.

Tuyệt đối không dùng thuốc hóa học bảo vệ thực vật nhóm I và nhóm II cho các loại rau. Khi thật cần thiết mới dùng nhóm thuốc III, IV.

Nên chọn các loại thuốc có hoạt chất thấp, ít độc hại với thiên địch. Kết thúc phun thuốc trước khi thu hoạch ít nhất 5-10 ngày. Dùng các chế phẩm bảo vệ thực vật sinh học như BT, hạt củ đậu; các chế phẩm có nguồn gốc thực vật; dùng ký sinh thiên địch để phòng bệnh.

Áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp tổng hợp (IPM); luân canh cây trồng hợp lý; sử dụng giống tốt, giống chống chịu bệnh; chăm sóc cây theo yêu cầu sinh lý; bắt sâu bằng tay; dùng bẫy sinh học diệt trừ bướm; sử dụng chế phẩm sinh học; thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để theo dõi, phát hiện, tập trung phòng trừ sớm.

Cách pha chế một số thuốc trừ sâu bằng cây cỏ

– Nồng độ % tính theo tỷ lệ trọng lượng hạt (cây) – so với trọng lượng nước.

Thu hoạch, bao gói

Rau phải thu hoạch đúng độ chín, loại bỏ lá già, héo; quả bị sâu, dị dạng. Rửa bằng nước sạch, để ráo nước rồi cho vào bao túi sạch trước khi mang đi bán. Trên bao gói cần có ghi, hay in các thông tin cần thiết, địa chỉ nơi sản xuất nhằm đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng.

Quy Trình Sản Xuất Rau Sạch Trong Nhà Kính

Quy trình sản xuất rau sạch trong nhà kính cực đơn giảm giúp nông dân không phải “chân lấm tay bùn”, cả ngày chỉ mỗi việc “đo đo, ấn ấn”- “Sự lạ” đó đang diễn ra hàng ngày tại VinEco – nông trường “siêu hiện đại” bậc nhất Việt Nam.

Sản xuất rau sạch trong nhà kính nhàn như… nông dân VinEco

Dù là công nhân nông trường VinEco, nhưng chị Nguyễn Thị Thủy (34 tuổi, Đội Hiệp Thuận, xã Thiện Kế, huyện Bình Xuyên, Tỉnh Vĩnh Phúc) cho biết, công việc hàng ngày của chị chỉ đơn giản là “đo cây, ấn nút”. Toàn bộ các giai đoạn từ trồng cây như rập lỗ, tra hạt, phủ hạt, tưới ẩm… đều được thực hiện bằng máy để đảm bảo độ sạch 100%. Với rau mầm thì sau khi tra hạt giống, các khay giá thể sẽ được chuyển vào phòng nảy mầm nhà ủ riêng biệt với sự kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm phù hợp. Còn rau thủy canh thì đạt kích thước khoảng 7-10 cm, từng cây sẽ được đặt vào trồng trong đường ống.

Với quy trình khép kín, “máy làm hết” – công việc của một nông dân quen chân lấm tay bùn với đồng ruộng, có 13 năm gắn bó với nông trường Tam Đảo như chị Thủy chỉ là canh kỹ các giai đoạn sinh trưởng của cây để chuyển sang giai đoạn mới.

“Từ ngày chuyển vào làm việc nhà kính VinEco, tôi chỉ việc đo cây, ấn nút theo đúng quy trình, máy móc hiện đại do chính các “chuyên gia Tây” chỉ dẫn” – chị Thủy tâm sự.

Quy trình sản xuất rau sạch trong nhà kính khoa học nên việc thu hoạch rau của nông dân VinEco chỉ đơn giản là việc “nhấc cây” ra khỏi đường ống thủy canh

Thạc sĩ Lại Đức Lưu (Đội trưởng Đội sản xuất Nhà kính VinEco Vĩnh Phúc) cho biết hệ thống nhà kính VinEco Vĩnh Phúc có diện tích 4,5ha, sử dụng công nghệ nhà kính nổi tiếng của Teshuva Agricultural Projects (TAP, Israel) hoàn toàn tự động và đảm bảo các điều kiện phát triển tối ưu nhất về nước, dinh dưỡng và hàm lượng oxy cho cây trồng. Nhờ thế, sản phẩm vừa có năng suất cao gấp 3-6 lần so với bình thường, vừa an toàn, đảm bảo chất lượng dinh dưỡng cao với hình thức thương phẩm đồng đều trên tất cả các cây trồng.

“Khắc tinh” của côn trùng, sâu bọ

Dẫn chúng tôi đi thăm nông trại, Ông Pepe Heiblum (Chuyên gia nông nghiệp Israel) cho biết, nhà kính có hệ thống lưới, màng ngăn mưa, chặn côn trùng giúp chủ động kiểm soát sâu bệnh, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc trừ sâu cũng như dư lượng Nitrat mà nếu trồng theo phương pháp thông thường sẽ khó kiểm soát.

“Nếu nhà kính có cào cào hay ong, bướm lọt vào, các chuyên viên kỹ thuật sẽ bị phạt”, ông Pepe Heiblum vừa cho biết, vừa chỉ lên chiếc quạt “khổng lồ” được treo ngay trên cao của cửa ra vào. Theo ông Pepe Heiblum, chiếc quạt này có nhiệm vụ “thổi ngược”, để côn trùng bên ngoài không được phép xuất hiện trong nhà kính.

Hệ thống tưới tự động bằng nguồn nước sạch, phun sương để giữ ẩm, điều khiển khí hậu cũng giúp các sản phẩm rau mầm nhà kính VinEco. Thạc sĩ Lại Đức Lưu tiết lộ đây là “não bộ” của nhà kính. “Máy sẽ kiểm soát và thông báo những khu vực nào rau đang khô cần phun nước, khu vực nào cần mở kính để lấy ánh sáng, khi nào nhà kính thiếu độ ẩm. Máy cũng cho biết thông tin rau đang ở giai đoạn còn non hay đã trưởng thành và cả lịch thu hoạch”, thạc sĩ Lưu chỉ dẫn.

Rau được nông dân kiểm tra đạt kích thước sẽ được đặt vào trồng trong đường ống theo quy trình sản xuất rau sạch trong nhà kính

Những bí mật về sức mạnh công nghệ chiến thắng thiên nhiên của Israel đã được hé mở tại VinEco

Tại khu vực đóng gói, nhân viên Nguyễn Văn Xuân cho biết: “Thường ở ngoài ruộng rau sẽ có lá già, lá bệnh nhưng rau nhà kính sinh trưởng đồng đều, rất sạch sẽ nên công việc của nhân viên sơ chế chỉ cần bao gói đúng quy cách, dán tem và chuyển kho lạnh bảo quản trước khi lên xe chở về siêu thị”.

Chia sẻ về bí quyết, ông Avner Shohet, Giám đốc Phát triển kinh doanh (Tập đoàn Teshuva Agricultural Projects -TAP, Israel) cho biết công nghệ nhà kính được áp dụng tại VinEco là công nghệ hàng đầu thế giới. TAP là công ty nổi tiếng trên thế giới cung cấp bí quyết công nghệ sản xuất rau mầm Microgreen, rau trên hệ thống thủy canh màng mỏng dinh dưỡng (NFT) cải tiến và công nghệ trồng thủy canh tưới nhỏ giọt. Công nghệ này đã được áp dụng tại Mỹ, New Zealand, Úc, Mexico, Israel, Thái Lan…

Cũng nhờ những tối ưu từ công nghệ, trong thời gian tới Công ty VinEco có thể đưa vào sản xuất những bộ giống đặc biệt, cung ứng cho thị trường nhiều loại rau củ quả an toàn, chất lượng. Đây là những sản phẩm chưa từng xuất hiện hoặc mới được sản xuất rất hạn chế tại Việt Nam.

Được biết, ngày 23/6 vừa qua, những mẻ rau trồng trong nhà kính đầu tiên của công ty VinEco đã chính thức được ra mắt thị trường. Bắt đầu từ câu chuyện thần kỳ về sức mạnh công nghệ chiến thắng thiên nhiên của Israel đến những bí mật công nghệ, những loại rau độc đáo của VinEco được chuyển giao và sở hữu đã dần được “hé mở”…

Theo kế hoạch, từ nay đến cuối năm 2016, VinEco sẽ lần lượt hoàn thiện lắp đặt 55ha nhà kính theo công nghệ Israel (TAP và NETAFIM) và hơn 200ha nhà lưới/nhà màng để canh tác rau mầm, rau thủy canh và các loại rau quả khác tại miền Bắc, miền Nam và Lâm Đồng.

P.V

Các Loại Phân Bón Hữu Cơ Dùng Trong Sản Xuất Rau Sạch

1.1.Vật liệu từ cây trồng:

+ Đường hoặc rỉ mật 1kg.

+ Cây trồng: Rau, quả vẫn còn tươi 3kg.

+ Dụng cụ: Thùng nhựa hoặc chai, bình,…

+ Cắt nhỏ các phần của cây, đem trộn với đường.

+ Cho vào thùng và ấn chặt, rồi đậy nắp kín.

+ Để lên men 3 – 4 tuần.

1.2.Vật liệu từ động vật:

+ Đường hoặc rỉ mật: 1kg.

+ Động vật: 1kg.

+ Pha tỉ lệ phân và nước là 1/500 – 1000.

+ Phun cho cây hoặc tưới ngay cho thân cây hoặc gốc cây

+ Để thùng chứa ở nơi bóng tối.

+ Có thể sử dụng như phân bón.

+ Lên men càng lâu càng tốt.

+ Không phải bón kết hợp với các loại phân hữu cơ khác trên mặt luống trồng nên tủ rơm rạ hoặc các tồn dư cây trồng khác để tăng hàm lượng chất hữu cơ.

2. Phân ủ (compost)

Phân ủ là một loại phân hữu cơ trong đó có phế phụ phẩm cây trồng và phân gia súc

+ Phế phụ phẩm cây trồng : 2 phần

+ Phân gia súc : 1 phần.

+ Chế phẩm vi sinh vật chế biến phân ủ: 1 gói

3. Phân hữu cơ sinh học

​ Là một loại phân hữu cơ được chế biến từ quá trình lên men phế phụ phẩm cây trồng và động vật nhờ vi sinh vật ở trong nước.

Sử dụng loại phân này để bón cho cây trồng trong giai đoạn sinh trưởng và phát triển, nhằm bổ sung chất dinh dưỡng kịp thời, đồng thời còn tăng lượng vi sinh vật trong đất.

+ Phân gà: 20kg.

+ Cám gạo 30kg.

+ Chế phẩm vi sinh vật 1 gói.

+ Trộn đều phân gà với cám, sau đó cho chế phẩm VSV vào và trộn đều.

+ Đậy kín đống phân.

+ Trong 1 tuần đầu, đảo đều đống phân hàng ngày, nhớ đậy kín sau khi đảo xong.

+ Bảo quản cho đến khi khô.

+ Giữ phân khô trong bao giấy.

+ Trộn đều phân khô với nước trong thùng chứa với tỉ lệ: 1kg phân khô: 20l nước. trộn thêm 1kg đường.

+ Bơm khí trong 1 tuần.

+ Pha loãng nước 20 – 40 lần và có thể bón cho nhiều loại cây.

– Phương pháp bón:

+ Bón xung quanh gốc cây.

+ Tưới vào đất.

4. Phân ủ sinh hoạt (bio-compost)

Là một loại phân hữu cơ đã qua quá trình lên men với enzyme, giúp nâng cao độ phì đất, phân hủy các chất hữu cơ trong đất thành chất dễ tiêu, cung cấp cho cây.

Enzym 1 + đường 1 + nước 100, đổ vào trong đống phân ủ gồm các nguyên liệu:

+ Vỏ trấu 1kg.

+ Tro từ vỏ trấu 1kg.

+ Phân động vật, xơ dừa 1kg.

+ Vật liệu hữu cơ: Lá cỏ, rơm rạ 1kg.

– Chế biến phân ủ sinh học:

+ Trộn enzym, đường và nước đổ vào đống phân ủ.

+ Trải đều đống phân ủ lên mặt đất, rồi rải lên vỏ trấu hoặc rơm rạ. Tránh ánh nắng mặt trời ít nhất 5 ngày. Ngày thứ 2 và 3 kiểm tra nhiệt độ. Không đảo đống phân. Sau khoảng 20 ngày thì hoàn thành việc ủ phân.

+ Cho phân ủ sinh học vào bao và có thể bảo quản trong thời gian dài.

5. K – humate hữu cơ cao cấp (phân bón qua lá và qua rễ)

+ Hunmate 18%

+ Tăng cường khả năng đậu quả, kháng sâu bệnh.

+ Tăng chịu hạn úng.

+ Tăng năng suất và phẩm chất cây trồng.

+ Giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Hòa 1,4 nắp cho bình phun 8 – 10l nước. Phun cho các loại rau như mướp đắng, dưa chuột và ớt.

Kỹ Thuật Sản Xuất Rau An Toàn

Rau xanh không thể thiếu được trong khẩu phần ăn hàng ngày của mỗi người chúng ta. Không giống như cây lúa, cây rau được gieo trồng với nhiều chủng loại phong phú, có thời gian sinh trưởng ngắn nên đòi hỏi tưới nước bón phân cũng như phun thuốc BVTV nhiều hơn. Từ đó nảy sinh ra nhiều vấn đề như, dư lượng thuốc BVTV (do phun thuốc không đảm bảo thời gian cách ly); Đạm (do bón dư thừa vượt quá nhu cầu của cây); các loại vi trùng và ký sinh trùng (do tưới nguồn nước bẩn bị ô nhiễm vi sinh). Các vấn đề nêu trên tồn dư trong rau vượt quá mức qui định theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5942-1995, có khả năng gây ngộ độc cho người tiêu dùng. Đặc biệt, ở các bếp ăn tập thể, các nhà trẻ mẫu giáo hoặc ở các khu vực thành thị đông dân cư. Như vậy, việc sản xuất và cung cấp rau an toàn cho thị trường đảm bảo dư lượng thuốc BVTV, hàm lượng Nitrat (NO 3) kim loại nặng,... dưới mức cho phép là nhu cầu hết sức cần thiết.

Phương pháp sản xuất

Có nhiều phương pháp sản xuất rau như: trồng trong nhà kín, trong nhà lưới, trồng thủy canh và trồng ngoài đồng. Mỗi phương pháp đều có những ưu nhược điểm riêng của nó. Trong điều kiện trồng rau mà nhu cầu người tiêu dùng chưa đòi hỏi phải có nguồn rau sạch thì có thể áp dụng kỹ thuật sản xuất rau an toàn trong điều kiện ngoài đồng. Đây là phương pháp tương đối đơn giản, ít tốn tiền với biện pháp quản lý theo quy trình IPM. Với hình thức canh tác này mới có thể đáp ứng đủ nguồn rau xanh cho nhu cầu người tiêu dùng. Hơn nữa, phương pháp này vừa đảm bảo được năng suất cao mà giá thành sản phẩm cũng không đội lên so với sản xuất theo tập quán nông dân.

Ở Vĩnh Long Chi Cục BVTV đã ứng dụng quy trình sản xuất rau theo chế độ IPM và INM (Integrated nutrient management) bắt đầu từ năm 1997 đến nay, đặc biệt là việc đưa màn phủ nông nghiệp vào sản xuất đã nâng cao hiệu quả một cách rõ rệt. Với hơn 45 điểm tập huấn nông dân và gần 50 điểm nghiên cứu trên rau màu đã mang lại hiệu quả hết sức thiết thực. Đặc biệt trong 2 năm 2000 và 2001, đã tiến hành thực hiện 2 đề tài “Xây dựng mô hình chuyên canh rau sạch” tại 2 huyện Bình Minh (xã Thuận An) và huyện Long Hồ (xã Phước Hậu). Kết quả đã tổ chức được 5 CLB nông dân tham gia sản xuất rau an toàn, cung cấp một phần nhu cầu rau trong địa bàn tỉnh. Trong năm 2002 và 2003, Chi Cục BVTV đã xây dựng thêm 6 CLB ở những vùng trồng rau trọng điểm như Bình Minh, Vũng Liêm, Tam Bình. Tất cả thành công trên đã mở ra một hướng mới trong sản xuất rau an toàn, đáp ứng phần nào nhu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm trong dân.

Biện pháp thực hiện

* Ứng dụng những tiến bộ KHKT về giống, thuốc BVTV, kỹ thuật canh tác,… để tạo ra các sản phẩm rau bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm cho người tiêu dùng.

* Các đối tượng được đưa vào sản xuất là: huyện Bình Minh gồm cà chua, dưa leo, khổ qua, salad son, đậu que; Huyện Long Hồ, TXVL gồm Cà chua, dưa leo, khổ qua và một loại cây gia vị khác. Tất cả đều được tập huấn kỹ thuật sản suất các loại rau an toàn theo quy trình hướng dẫn. Đối với những cây rau chưa có quy trình thì chúng tôi tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện quy trình huấn luyện.

* Thành lập tổ, nhóm nông dân tham gia các nghiên cứu đồng ruộng dưới sự hướng dẫn và theo dõi của cán bộ kỹ thuật. Sau đó, tổ chức hội thảo đầu bờ để nông dân tự đánh giá kết quả nghiên cứu và làm mô hình cho các nông dân khác trong khu vực và vùng lân cận học tập làm theo.

* Tuyên truyền rộng rãi mô hình sản xuất với lãnh đạo địa phương, các ban ngành đoàn thể, các cán bộ kỹ thuật và một số đối tượng có nhu cầu sử dụng.

* Bàn bạc với lãnh đạo địa phương, các ban ngành đoàn thể có phương án thành lập CLB sản xuất rau an toàn.

Những yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển và duy trì

– Cần xác định vùng trồng rau an toàn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế và xã hội ở địa phương. Tránh bố trí những nơi có nguồn nước bị ô nhiễm trong hiện tại và tương lai.

– Cần thành lập các nhóm nghiên cứu là những nông dân đã có tập quán sản xuất rau.

Từ đó chúng ta mới nâng lên thêm một bước trong sự cải tiến biện pháp canh tác của họ.

Ngoài sự hướng dẫn giúp đỡ về kỹ thuật thì việc quan tâm của chính quyền các cấp và các ngành hữu quan là không thể thiếu được. Điều làm được là đã có sự phối hợp giữa nhà khoa học với nhà nông nhưng vẫn chưa có sự phối hợp đồng bộ với nhà quản lý và nhà kinh doanh. Nếu có sự phối hợp giữa bốn nhà mới có thể thúc đẩy tốt hơn việc phát triển và duy trì nguồn cung ứng rau an toàn cho người tiêu dùng.

Th.sĩ Nguyễn Văn Duyệt- Chi cục BVTV Vĩnh Long, Bản tin Nông nghiệp Vĩnh Long, 2003

Có thể tận dụng sân thượng, sân cát… làm nơi trồng rau. Chỉ cần tranh thủ thời gian ngoài giờ làm việc hàng ngày chăm sóc là đủ, tận dụng nước sinh hoạt để tưới, vừa có rau an toàn để sử dụng.

Với những loại cây rau ăn quả, ăn lá có thể trồng theo cây đơn lẻ (cà chua, ớt, rau thơm, xà lách, cải rổ…) thì trồng trong các chậu gốm đất, giỏ tre đan dày, khay gỗ nhỏ, vỏ bao xi măng cắt bớt phần trên, có độ sâu trên 25 cm là được.

Những loại rau như cải, cải củ, mùng tơi, rau dền, rau muống… thì trồng trong những khay tự tạo hình vuông hoặc chữ nhật, đóng bằng gỗ tận dụng, hoặc tận dụng những thùng vỏ bao các vật dụng, nhưng nhất thiết phải có nhiều lỗ ở đáy để thoát nước. Chiều cao lớp giá thể trên khay cần vừa đủ để rễ cây phát triển (tối thiểu 25 cm). Có thể làm khung nhiều tầng để đựng khay.

Giá thể (hỗn hợp đựng trong chậu, khay để gieo trồng cây) có thể là mùn cưa, bã mùn xơ dừa, đất sạch có thành phần cơ giới nhẹ, cát mịn, mùn hữu cơ đã ủ hoai mục, tất cả đều phải sạch. Sử dụng hạt giống, cây giống tốt, sạch bệnh để gieo trồng (nên mua hạt giống tại những địa chỉ tin cậy, đảm bảo chất lượng). Xử lý hạt giống trước khi gieo bằng cách ngâm hạt vào nước lạnh 3-5 giờ, rồi vớt ra, để cho ráo nước mới gieo.

Gieo hạt hoặc trồng cây vào khay, chậu: giá thể phải được trộn đều, có thêm một ít phân đạm, lân, kali nếu trồng theo những cây đơn lẻ, tưới nước đủ ẩm trước khi cho vào trong chậu, khay. Mật độ gieo tùy thuộc vào từng loại giống rau, nhưng trung bình khoảng 10 gam hạt/40 cm2 bề mặt giá thể là thích hợp. Rắc phủ một lớp giá thể mỏng lên trên lớp hạt giống đã gieo. Khi hạt đã nảy mầm, thỉnh thoảng chuyển khay rau mầm ra ngoài nắng (nếu để khay theo tầng), sau đó lại đặt vào để tăng chất lượng rau mầm.

Duy trì chế độ tưới nước hàng ngày, mỗi ngày 2 lần (vào lúc sáng sớm và chiều mát), chỉ tưới đủ ẩm. Nếu là rau mầm thì không cần bón thúc bất cứ loại phân nào, không phải phun thuốc bảo vệ thực vật. Nếu rau trồng theo cây đơn lẻ thì phải bón thúc, chú ý lượng bón thích hợp, tránh bón thừa phân.

Thời gian thu hoạch rau mầm trong khoảng từ 5-12 ngày sau gieo tùy từng loại rau. Nên thu hoạch đúng lúc và bảo quản tốt để rau có chất lượng cao; thu hoạch gọn trong khoảng thời gian nhất định để quay vòng lượt khác. Với những loại cây rau trồng theo cây đơn lẻ thì thu hoạch nhiều lần mỗi khi quả chín, tỉa những lá gốc hoặc nhổ cả cây.

Trần Duy Khả (Trung tâm KNKN Bình Định) – Báo Bình Định, 8/3/2011

Thời gian qua, ngộ độc thực phẩm trong đó có rau, củ ngày càng gia tăng. Để giảm các vụ ngộ độc do rau, củ, không có cách nào khác là nông dân phải sản xuất rau theo quy trình an toàn. Thực tế, sản xuất rau an toàn không khó, trong khi hiệu quả đem lại rất cao.

Kỹ sư Nguyễn Công Tú, Phó chi cục trưởng Chi cục bảo vệ thực vật Đồng Nai, cho hay: Nói đến sản xuất rau an toàn nhiều nông dân cứ nghĩ là rất khó thực hiện, song nhiều công đoạn trong sản xuất rau an toàn hiện nông dân đã và đang làm. Theo đó, đất trồng rau an toàn phải được cày bừa kỹ, phơi ải, bón vôi bột với số lượng từ 60-100kg/sào để diệt một số mầm bệnh gây hại trong đất. Sau đó, khoảng 10-15 ngày có thể làm luống để gieo trồng các loại rau. Tuy nhiên, với đất chuyên trồng rau, đất có tiền sử dịch bệnh nặng, trước khi gieo trồng nên xử lý đất bằng một số loại thuốc như: Hidrocop 77WP, Coc 85WP.

Sản xuất rau an toàn ở huyện Xuân Lộc.

– Đối với rau ăn lá, nông dân đánh luống cao khoảng 15-20cm và rộng 80-100cm; còn các loại rau ăn quả dài ngày như: khổ qua, dưa leo, đậu, mướp… bố trí hàng cách hàng 120-140cm và luống cao 20-25cm, riêng mùa mưa đánh luống cao 30cm.

– Nước tưới cho rau chỉ dùng nước giếng khoan, giếng đào, nước từ sông, suối, hồ không bị ô nhiễm các hóa chất và sinh vật độc hại. Tuyệt đối không dùng nước thải chăn nuôi, nước thải công nghiệp, nước ao mương tù đọng… chưa qua xử lý để tưới cho rau.

– Phân bón cho rau nên dùng nhiều phân hữu cơ ủ hoại để tăng độ mùn, độ phì nhiêu của đất. Nông dân có thể tận dụng phân gia súc, cây xanh, phế phẩm nông nghiệp ủ với EM hoặc nấm Trichoderma làm phân hữu cơ. Trường hợp không tự làm được phân hữu cơ, bà con có thể dùng phân hữu cơ vi sinh Humix, Komix. Lượng phân hữu cơ cần bón cho rau ăn lá 1-2 tấn/lứa/sào và rau ăn quả 2-3 tấn/lứa/sào, chủ yếu bón lót, bón thúc giai đoạn đầu. Riêng với phân hóa học nên sử dụng hợp lý và cân đối giữa các loại phân đạm – kali – lân; liều lượng bón dựa trên nhu cầu dinh dưỡng cụ thể của từng loại rau. Không lạm dụng phân đạm để tăng năng suất (nhất là rau ăn lá), không bón lượng đạm vượt quá nhu cầu của cây. Kết thúc bón đạm hoặc phun lên lá trước khi thu hoạch từ 7-10 ngày với rau ăn lá và 10-15 ngày với rau ăn củ, quả.

Khi bón phân hóa học, bà con nông dân nên theo phương pháp sau để tránh tồn dư chất gây hại trong rau:

* Phân đạm: Dùng bón thúc, bón lót hoặc pha loãng phun lên lá có thể bón rải nhiều lần trong vụ. Tránh bón phân đạm lúc trời nắng gắt, trời mưa, còn sương đọng.

* Phân lân: Là loại phân khó tan, tác dụng chậm nên chủ yếu dùng bón lót, bón thúc sớm.

Bên cạnh đó, nông dân phòng trừ sâu bệnh cho rau bằng cách áp dụng biện pháp quản lý tổng hợp dịch hại (IPM). Cụ thể, chọn giống tốt có khả năng kháng sâu bệnh, gieo trồng mật độ thích hợp, bảo vệ nguồn thiên địch, làm nhà lưới, dùng màng phủ ny-lông… và chỉ dùng thuốc bảo vệ thực vật khi thật cần thiết. Ưu tiên sử dụng các thuốc sinh học có độ độc thấp và phải dùng theo phương pháp “4 đúng”: đúng thuốc, đúng nồng độ, đúng lúc và đúng cách.

Không nên dùng phân hữu cơ tươi bón hoặc tưới cho rau. Phân hữu cơ cần ủ thật hoai mới được bón, hoặc dùng phân hữu cơ vi sinh vật để bón. Không nên dùng nước thải sinh hoạt chưa xử lý để tưới cho rau và dùng phân chế biến từ rác thải thành phố, vì trong loại rác thải này có chứa nhiều kim loại nặng. Phân hữu cơ nên trộn với phân lân, vôi và kali bón lót (bón trước khi gieo hay trồng) cho ruộng rau, bón xong rồi cày đất, bón theo hốc hoặc theo luống, hàng.

Bón theo hốc: trộn đều phân bón vào từng hốc, lấp đất rồi trồng, nhằm tập trung phân bón (tiết kiệm được phân), thường áp dụng cho cây có khối lượng thân lá lớn, thời gian sinh trưởng dài. Bón theo hàng (rãnh) lấp phân rồi trồng theo hàng. Bón rải đều trên mặt luống, trộn đều vào đất trước khi gieo hoặc trồng.

Một năm bón cho 1ha khoảng 20 tấn phân chuồng hoai mục, hoặc phân hữu cơ vi sinh (đã được chế biến từ phế phụ phẩm nông nghiệp), 500kg phân supe lân hoặc lân nung chảy, 250-300kg phân kali. Bón một lần hoặc chia làm hai lần trong năm vào lúc thuận tiện thời tiết, làm như vậy đất sẽ tơi xốp và có dự trữ lân, kali, lưu huỳnh, magiê và các chất dinh dưỡng khác

Đối với rau ăn lá: chúng ta phải định kỳ theo đặc điểm của loại rau ăn lá đang trồng mà tưới phân đạm càng pha loãng càng tốt và tưới vào gốc, tránh tưới trên lá. Nồng độ bón thúc tăng theo thời gian sinh trưởng: cây con 1% và cây trưởng thành 3%. Trước lúc thu hoạch rau 15-20 ngày nên ngưng tưới phân đạm để lượng Nitrat trong rau không quá cao.

Cây rau có thể hút các chất điều hòa sinh trưởng và chất dinh dưỡng qua lá, nếu dùng biện pháp này có thể tăng năng suất rau, song các chất điều hoà sinh trưởng là các chất có thể gây độc cho người và gia súc. Các chất này khi thu hoạch có khi vẫn còn bám trên mặt lá, nếu người tiêu dùng không rửa kỹ sẽ rất có hại. Người trồng rau không nên dùng bất kỳ loại phân phun lá nào cho các loại rau.

Các hỗn hợp hoá chất chỉ pha chế vừa đủ dùng. Nếu dùng không hết cần phải xử lý không gây ô nhiễm môi trường. Sau mỗi lần phun thuốc, dụng cụ phải được vệ sinh sạch sẽ và phải thường xuyên bảo dưỡng. Lập nhật ký và hồ sơ theo dõi việc sử dụng hoá chất cho rau (ghi ngày tháng, liều lượng, tên hoá chất…).

Phan Văn (Trung tâm ƯDTBKH&CN) – Báo Nghệ An, 28/04/2009

Sau nhiều năm nghiên cứu, thử nghiệm và xây dựng nhiều mô hình trên diện rộng thành công, mới đây Trung tâm nghiên cứu phân bón và dinh dưỡng cây trồng trực thuộc Viện Thổ nhưỡng Nông hóa đưa ra khuyến cáo bà con nông dân và các hộ gia đình ở thành phố áp dụng kỹ thuật trồng rau an toàn trên nền giá thể GT 05.

GT 05 là giá thể sinh học không đất, có hàm lượng chất hữu cơ (OM) và dinh dưỡng cao: 44% chất hữu cơ (OM), 1,2% đạm (N), 0,8% lân (P2O5), 0,7% kali (K2O) và các dinh dưỡng trung, vi lượng cần thiết khác cho cây trồng. Giá thể GT 05 cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng, có độ tơi xốp, thoáng khí, nhẹ, sạch nguồn bệnh, không có tuyến trùng, hút và giữ ẩm tốt. Trong sản xuất rau an toàn, GT 05 được sử dụng làm bầu gieo ươm cây rau giống, sản xuất rau mầm, rau thương phẩm như các loại rau ăn lá, rau ăn quả rất hiệu quả và tiện lợi.

Kỹ thuật sản xuất rau mầm

Cho giá thể vào khay (khay nhựa, hộp xốp, chậu thưa, rổ, rá…) có độ dày từ 2-3cm rồi dùng tay ấn nhẹ cho bề mặt phẳng. Hạt giống sản xuất rau mầm (cải củ, rau muống, đậu Hà Lan, đỗ xanh…) được ngâm trong nước ấm 30-45oC (2 phần nước sôi + 1 phần nước lạnh) từ 1 đến 2 giờ rồi vớt ra để ráo. Rắc đều hạt giống đã ngâm no nước lên bề mặt giá thể với mật độ dày, khoảng 20g hạt giống cho 1 khay có kích thước 50 x 60cm. Dùng tay ấn nhẹ cho hạt tiếp xúc với giá thể. Đem các khay hạt đã gieo xếp vào chỗ tối, nếu không có điều kiện thì che bớt 50% ánh sáng trong 1-2 ngày đầu. Thường xuyên giữ đủ ẩm cho rau mầm bằng cách tưới nhẹ 2 lần/ngày. Sau 5-10 ngày cho thu hoạch 1 lứa rau mầm tùy theo loại rau. Dùng dao, kéo cắt sát gốc hoặc nhổ cả rễ. Sau mỗi lần thu hoạch, phơi khô giá thể để tái sử dụng bằng cách bổ sung thêm dinh dưỡng, tỷ lệ cho rau ăn lá: N:P:K=1:1:1 và rau ăn quả 8:4:8.

Kỹ thuật trồng rau ăn lá và rau ăn quả

Cách làm tương tự như đối với trồng rau mầm nhưng mật độ gieo thưa hơn, lượng giống chỉ bằng khoảng 1/5 so với trồng rau mầm (4-5g/khay). Độ dày của giá thể cần đạt ít nhất 5-7cm, trong đó: với các loại rau ăn lá như rau muống, các loại cải, mồng tơi, rau dền… giá thể dày từ 5-10cm; các loại rau ăn quả như cà chua, dưa chuột, ớt ngọt, mướp… có độ dày từ 20-25cm. Sau khi đã gieo, khay hạt giống được đặt nơi có nhiều ánh sáng như ngoài sân, lan can, sân thượng và hàng ngày tưới đủ ẩm cho cây sinh trưởng, phát triển tốt.

Với rau ăn lá 25-30 ngày sẽ cho thu hoạch (rau muống, rau dền, các loại cải, mồng tơi…) thì nên ngắt ngọn từ lá thứ 3 để kích thích cây phát triển nhiều nhánh phụ. Sau khi thu hoạch được 3-4 lứa cần bổ sung phân bón hữu cơ (khoảng 2 nắm/khay) sau mỗi lần thu hoạch. Sau mỗi đợt trồng, giá thể có thể được tái sử dụng bằng cách phơi khô (để diệt nấm bệnh, côn trùng) và trộn thêm 50% giá thể mới rồi trồng lại như cũ.

Kỹ thuật trồng rau mầm, rau ăn lá hoặc rau ăn quả

Cách làm tương tự như trồng rau ăn lá và rau ăn quả nhưng mật độ hạt được gieo dày hơn (10-20g/khay). Sau khi gieo từ 5-10 ngày, tức hạt đã nhú 2 lá thật, tiến hành tỉa thưa dùng làm rau mầm, chỗ còn lại (khoảng 1/5 số cây ở khay) tiếp tục chăm sóc để lớn thành rau ăn lá hoặc rau ăn quả. Thường xuyên tưới đủ ẩm, bổ sung thêm dinh dưỡng bằng các loại phân hữu cơ vi sinh, phân bón hữu cơ qua lá… nhằm đảm bảo có đủ dinh dưỡng tốt nhất sẽ cho năng suất cao, chất lượng rau, quả cao nhất.

Nguyên Khê – NNVN, 21/10/2008

Hội đồng Khoa học Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và PTNT) vừa nghiệm thu và cho phép áp dụng vào sản xuất đề tài nghiên cứu sản xuất rau ăn lá (cải xanh, cải ngọt) an toàn, chất lượng cao của Viện Bảo vệ thực vật. Kinh tế nông thôn xin giới thiệu cùng bà con.

Chọn và làm đất: chọn đất thịt nhẹ, đất thịt pha cát, đất phù sa ven sông có độ pH từ 5, 5 đến 6,8; đất giữ được độ ẩm, thoát nước tốt, không bị nhiễm kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen. Làm đất tơi xốp, phơi ải. Lên luống đủ cao để thoát nước tốt. Trước khi trồng lứa khác cần xử lý đất để hạn chế sâu bệnh bằng cách rắc vôi bột (300kg/ha).

Thời vụ: Thích hợp nhất là vụ đông xuân. Với vụ hè và hè thu nên làm lưới để che nắng và mưa lớn.

Phân bón: Lượng phân bón lót cho 1ha gồm 10 – 15 tấn phân chuồng hoai mục, 140 – 150kg supe lân, 50 – 60kg kali. Bón thúc 55 – 60kg đạm urê hoặc 2 -3 tấn phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh. Ngừng bón phân trước khi thu hoạch 10 – 12 ngày.

Trồng và chăm sóc: Chỉ sử dụng các giống khỏe mạnh, có độ nảy mầm cao. Cải xanh, cải ngọt có thể gieo trực tiếp; cải làn, cải bẹ, cải chíp nên gieo thành cây con rồi nhổ trồng. Trồng với khoảng cách:10 x 10 -12cm (cải xanh), 10 x 20cm (cải ngọt). Sử dụng nguồn nước tưới sạch, tưới đủ ẩm, không để đọng nước.

Có thể trồng xen cải xanh, cải ngọt với các cây trồng khác như thìa là, cà chua.

Phòng trừ sâu hại:

Bẫy cây trồng: Trồng xen cây trồng khác không thu hoạch trên diện tích nhỏ để tập trung phun thuốc như cải dại, cải mù tạt. Khi thu hoạch để lại từng đám nhỏ (khoảng 1m2) dẫn dụ bọ nhảy rồi phun thuốc tiêu diệt.

Giống: Sử dụng giống có khả năng chống chịu bệnh.

Biện pháp thủ công: Ngắt ổ trứng chưa hoặc mới nở của sâu khoang, sâu róm. Sử dụng bẫy dính màu vàng, bẫy Pheromone để dẫn dụ và tiêu diệt sâu bọ.

Biện pháp sinh học: Bảo vệ thiên địch của sâu hại rau, điển hình như ong ký sinh sâu tơ, dòi ăn rệp, bọ cánh cứng, cánh ngắn… Sử dụng thuốc trừ sâu có nguồn gốc sinh học và thảo mộc ở thời kỳ đầu như Azadirachtin 9, Retonone…

Biện pháp hóa học: Xử lý cây con, hạt giống trước khi gieo trồng để hạn chế sâu bệnh (Oxolinic acid + metalaxyl + Fipronil + phụ gia hoặc nhúng phần thân lá cây con trong dung dịch Bt + Fipronil trong 5 giây, để khô trước khi trồng). Tăng cường sử dụng các loại thuốc sinh học, thảo mộc. Sử dụng thuốc đúng nồng độ, liều lượng và tuân thủ thời gian cách ly.

PV – KTNT, 09/06/2008