Quy Trình Trồng Và Chăm Sóc Cây Sầu Riêng / Top 6 # Xem Nhiều Nhất & Mới Nhất 2/2023 # Top View | Duhocaustralia.edu.vn

Quy Trình Trồng Và Chăm Sóc Cây Sầu Riêng

Cây sầu riêng có tên khoa học là Durian, cây được trồng nhiều ở khu vực Thái Lan, Việt Nam, Mianma, Campuchia… Sầu riêng có hàm lượng dinh dưỡng cao được sử dụng làm thực phẩm. Thông thường sầu riêng được dùng để ăn tươi, làm bánh keo, phụ gia… rễ và lá làm thuốc hạ sốt, trị vàng da do gan…

Hiện tại diện tích trồng cây sầu riêng ở nước ta chiếm hơn 15.000ha, tập trung chủ yếu ở khu vực Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, Đồng bằng Sông Cửu Long, Lâm Đồng… giống sầu riêng trồng chủ yếu ở nước ta: sầu riêng Ri6, Monthong, Chuồng bò…

2.Kỹ thuật trồng Sầu riêng là cây ăn trái mang lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con nhà nông

I.Khái quát cây sầu riêng

Sầu riêng là cây thuộc vùng nhiệt đới, chính vì thế, nhiệt độ thích hợp cho cây sầu riêng phát triển là trong khoảng từ 22 – 30 0C.

Đây là loài cây ưa ẩm nhưng không chịu được ngập nước, chính vì thế nhà vườn cần đảm bảo lượng nước tưới cho cây vào mùa khô và hạn chế ngấp úng vào mùa mưa.

Cây sầu riêng có thể sống trên nhiều loại đất khác nhau, nhưng để đạt năng suất, chất lượng cao thì bà con nên trồng sầu riêng ở vùng đất thịt pha cát hoặc đất phù sa, bazan…

Sầu riêng thuộc cây thân gỗ lớn, cây trưởng thành có thể cao từ 25 – 30m, cây có tán lá thưa.

Rễ của cây có thể ăn sâu xuống lòng đất 7- 9m, nhưng cây rất dễ bị bất gốc khi gặp gió lớn, nên bà con cần trồng các loại cây chân gió xung quanh vườn, cũng như cần có các biện pháp chống đỡ cây trong mùa mưa bão.

Sau khi trồng khoảng 3 – 4 năm cây sẽ cho thu hoạch. Quả sầu riêng có màu xanh, xung quanh có gai nhọn, quả chín có màu vàng, bao quanh hạt sầu riêng là phần thịt quả có vị ngọt, béo, rất thơm.

Sầu riêng có mùi thơm đặc trưng với những người không quen ngửi mùi sầu riêng sẽ có cảm giác khó chịu, nhưng với những người thích ăn sầu riêng thì lại có thể gây thương nhớ.

Lá sầu riêng là lá đơn mọc so le, mặt dưới có mùa hơi vàng nâu, hoa của cây sầu riêng là hoa lưỡng tính mọc thành từng chùm, đặc biệt hoa sầu riêng mọc ở thân cây, thân cành chứ không mọc ở hoa ở đầu cành như những loài cây khác.

II.Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây sầu riêng

1.Nhân giống cây sầu riêng

Có nhiều cách để nhân giống cây sầu riêng, việc tự nhân giống sầu riêng sẽ giúp bà con tiết kiệm được chi phí đầu tư, chất lượng giống tốt hơn.

1.1 Nhân giống bằng phương pháp hữu tính

Phương pháp này bà con sử dụng hạt sầu riêng để nhân giống bằn cách ươm hạt. Bà con chọn những hạt từ những quả cơm vàng, không sâu bệnh, hạt bụ bẫm, rồi ươm vào bầu hặc gieo trực tiếp xuống hố trồng.

Mỗi hố như vậy bà con gieo từ 2 – 3 hạt, khi cây phát triển bà con chọn cây phát triển khỏe, mạnh nhất, loại bỏ các cây kém phát triển, chỉ để lại 1 cây/hố trồng.

Phương pháp nhân giống này ít được bà con nhà nông sử dụng bởi cây sầu riêng nhân giống bằng phương pháp hữu tính cho thu hoạch muộn, phải từ 8 – 9 năm cây mới bắt đầu cho thu hoạch.

1.2 Nhân giống bằng phương pháp vô tính : ghép cành chữ U, T

Về ghép cành chữ U: Ở trên gốc ghép, bà con dùng dao sắc nhọn tạo hình chữ U, bà con cẩn thận khi tạo hình không được chạm vào phần gỗ lõi bên trong. Sau đó tách ở trên cây mẹ một mắt ghép sao bằng với vết cắt ở trên gốc ghép. Sau đó đặt mắt ghép lên gốc ghép rồi lấy dây nilon quấn chặt mắt ghép lại.

Với cách ghép chữ T, hay tam giác đều làm tương tự cách làm với mắt ghép chữ U.

1.3 Nhân giống bằng tháp cành: có 2 phương pháp tháp cành chính: tháp nêm ( ghép nêm) và tháp ngọn ( ghép ngọn)

Đối với phương pháp ghép nêm bà con nên sử dụng gốc tháp khoảng 3 – 5 tháng tuổi, phần thân thật có đường kính khoảng 4 – 5cm. Cành ghép chọn cành còn non, màu xanh nhạt đường kính 4 – 5mm, dài khoảng 30cm, chon cành mọc từ các cành chính hay từ thân chính.

Đối với tháp ngọn: bà con sử dụng tháp từ 2 – 4 tháng tuổi, trước ngày ghép bà con chuẩn bị tháp ghép trước 10 – 20 ngày.

1.4 Chiết cành sầu riêng

Bà con nên chiết cành giữa mùa mưa, cành chiết là những cành khỏe mạnh, sạch sâu bệnh nên chọn các cành mới chuyển từ giai đoạn cành non qua trưởng thành, lá ở đọt chưa nở hết.

Cách làm bà con dùng dao sắc khoanh một đoạn vỏ khoảng từ 5 – 9cm, tùy vào kích thước của cành chiết để diều chỉnh.

Chỗ khoanh vỏ cách ngọn cành khoảng 60 – 70cm. Sau đó bà con loại bỏ phần tượng tầng (phần nhầy) ở trên vết cắt, phần này thường rất mỏng nên bà con cần làm cẩn thận để tránh làm tổn thương lỏi cât khiến cành chiết bị thối.

Sử dụng đất bùn, xơ dừa… để tạo thành giá thể bọc quanh, tạo thành bầu to ở xung quanh chỗ chiết. Rồi dùng bao bố, nilon… bao lại.

Bà con cần thường xuyên thăm vườn, những ngày mưa không cần phải tưới nước, nhưng những ngày nắng bà con cần cung cấp độ ẩm, tránh để bầu chiết bị khô. Sau khi bầu chiết ra rễ bà con có thể đưa ra trồng.

Việc phòng ngừa sâu bệnh hại trên cây sầu riêng đóng vai trò rất quan trọng quyết định đến chất lượng trái sầu riêng

Sau khi chọn được giống cây khỏe, chất lượng, sạch sâu bệnh bà con tiến hành trồng mới. Thường bà con nên chọn cây giống thẳng, rễ phát triển tốt, có từ 3 cành trở lên, cây giống cao khoảng 80cm, đường kính cây giống khoảng 0,8cm trở lên.

Bà con lưu ý bà con tiến hành đào hố, bón lót trước khi trồng khoảng 15-20 ngày bằng phân bón hữu cơ, hữu cơ vi sinh. Trong quá trình đó bà con tiến hành giữ ẩm cho hố.

Bà con nên trồng thưa để vườn cây được thông thoáng, cây khỏe mạnh, mật độ 70 – 100 cây /ha, khoảng cách 10 – 12m/cây.

– Bước 1:Trước khi trồng mới bà con nên đảo phân ở trong hố từ trên xuống dưới, ngoài vào trong cho phân được đều khắp hố.

– Bước 2: Ở trong hố trồng bà con tạo điểm đặt cây sầu riêng, tùy theo kích thước của bầu để bà con tạo hố cho phù hợp. Ở giữa hố trồng bà con đào một lỗ sâu khoảng 20cm, có đường kính lớn hơn bầu ươm 1 – 2cm.

– Bước 3: Bà con dùng dao hoặc kéo sắc cắt bỏ phần rễ thừa, rễ cong. Sau đó nhẹ nhàng rạch một đường dài dọc bao bầu cẩn thận không làm bể bầu. Đặt bầu cây vào hố trồng, sao cho mặt bầu cao hơn miệng hố khoảng 2 – 3cm. Rồi nhẹ nhàng tách vỏ bầu ra khỏi bầu ươm, tránh làm hư hại bộ rễ cây.

Khi đặt bầu bà con cố gắng đặt cho cây giống thẳng, không nên đặt bầu ươm quá nông hoặc quá cạn.

– Bước 4: Bà con phủ đất lên mô mà nén chặt, bà con nên phủ đất ở ngoài thấp hơn miệng bầu khoảng 1 – 2m để khi tưới,nước không bị đọng lại ở rễ cây.

– Bước 5: Cắm cọc giữ câyBà con có thể sử dụng cọc tre, nứa, gỗ… dài khoảng 1 – 2m, có đường kính 2-3cm tùy theo kích thước của cây giống đẻ làm giá đỡ cho cây.

– Bước 6: Tưới nước sau khi trồng, bà con tiến hành tưới nước, giữ độ ẩm cho cây sau khi trồng.

– Bước 7: Che nắng. Bà con có thể sử dụng lá chuối, cây, lá dừa khô… để tiến hành che nắng cho cây con mới trồng, đồng thời bà con sử dụng rơm,, lá cay khô… để tủ gốc giữ ẩm cho cây.

4.Kỹ thuật bón phân cho cây sầu riêng

4.1 Các khái niệm cần biết

Khi bón phân cho cây sầu riêng bà con cần xác định nhu cầu dinh dưỡng của cây. Nhu cầu dinh dưỡng của cây thay đổi theo giai đoạn phát triển, thổ nhưỡng, năng suất của cây. Chính vì thế tùy thuộc vào khả nắng sinh trưởng của cây mà bà con điều chỉnh lượng bón cho phù hợp.

Về nhu cầu dinh dưỡng, cây sâu riêng cần đầy đủ đa, trung, vi lượng đặc biệt là nhu cầu về kali.

– Đạm (N): là một trong số nguyên tố cần thiết cho sự phát triển của cây. Đặc biệt là lá, thân, cành, quả, hạt….Nếu thiếu đạm lá cây sẽ bị vàng, rụng còn thừa đạm cây dễ bị sâu hại tấn công, khả năng đậu quả thấp, rụng quả nhiều, quả phát triển không bình thường, mất gai, nứt quả….

– Lân ( P): nhu cầu dinh dưỡng của cây sầu riêng tương đối thấp, nhưng nếu thiếu lân lá sẽ chuyển màu xỉn, mép của lá non bị cháy đỏ, nếu thiếu lân nặng thì lá cây sẽ bị rụng và cành sẽ bị kho chết.

– Kali ( K): K đặc biệt quan trọng đối với cây khi ra quả. Cây được cung cấp đủ sầu riêng sẽ cho chất lượng quả cao, thịt quả thơm, ngon. Ngoài ra K còn giúp cây chắc không bị đổ ngã, tăng khả năng chống chịu của cây trước thới tiết. Nếu thiếu K mép sẽ có màu vàng cam rồi xám nâu rồi khô và rụng.

Về phân bón bà con nên sử dụng loại phân bón hữu cơ, hữu cơ vi sinh để để bón cho cây, giúp cây phát triển bền vững, môi trường canh tác, đất được cải tạo tốt hơn, từ đó nâng cao chất lượng, năng suất, giá trị của sầu riêng.

Việc sử dụng phân bón hữu cơ, hữu cơ vi sinh … sẽ tạo được chất đệm tốt, cải tạo đất hiệu quả, khiến đất tơi xốp, khả năng giữ ẩm cao, tăng hàm lượng hữu cơ trong đất. Tạo môi trường thuận lợi cho các vi sinh vật có lợi phát triển, từ đó giúp cây trồng phát triển tự nhiên tăng sức đề kháng.

Bà con nên hạn chế sử dụng phân bón vô cơ, thuốc BVTV, bởi nếu bà con sử dụng phân bón vô cơ, thuốc BVTV trong thời gian dài sẽ khiến môi trường canh tác, đất bị thoái hóa, bạc màu, các vi sinh vật trong đất bị tiêu diệt, khiến chất lượng, năng suất của cây sầu riêng giảm.

Thuốc BVTV là một trong những nguyên nhân chính là giảm chất lượng của trái sầu riêng, việc hạn chết thuốc BVTV sẽ giúp bà con phát triển cây sầu riêng bền vững, cho lợi ích kinh tế cao.

4.2 Kỹ thuật bón phân

– Thời kỳ bón phân cho cây sầu riêng. Vì cây sầu riêng là cây thân gõ lớn, tán rộng, bộ rễ phát triển mạnh nên nhu cầu dinh dưỡng của cây sầu riêng rất cao. Chính vì thế bà con cần bón lượng phân bón cao hơn so với các cây trồng khác.

+ Giai đoạn kiến thiết ( trồng mới ):

Khi làm bồn nên bón lót từ 2 đến 3 kg phân bón hữu cơ sinh học OBI-Ong Biển 3 đặc biệt/hố và tưới nước đầy bồn, sau 20 – 30 ngày mới xuống giống sẽ giúp cây phát triển tốt và tăng khả năng đề kháng sâu bệnh hại về sau.

Trong thời gian chờ xuống giống phải thường xuyên tưới nước giữ ẩm hố sầu riêng để phân bón OBI-Ong Biển phát huy tác dụng cao nhất.

+ Giai đoạn sầu riêng tơ ( từ 1 đến 3 năm )

Chia làm 6 lần bón 3 lần mùa nắng 3 lần mùa mưa mỗi lần bón cách nhau 2 tháng. Số lượng bón cụ thể như sau :

Năm đầu tiên : Sử dụng 6 đến 8 kg / cây phân bón hữu cơ OBI – Ong Biển 3 đặc biệt chia làm 6 lần bón, bón cách gốc 20 đến 30 cm tưới dẫm nước.

Năm thứ 2 và 3 : Sử dụng sản phẩm OBI-Ong Biển 3 đặc biệt 8 đến 15 kg /cây chia làm 6 lần bón trong năm.

+ Năm cho trái : chia làm 4 lần bón:

Lần 1: Sau thu hoạch, tỉa cành bón sử dụng sản phẩm OBI-Ong Biển 3 đặc biệt 4 – 5kg / gốc, tưới nước sau khi bón phân nhằm tạo bộ lá khỏe mạnh và xum xuê trong thời gian ngắn nhất.

Lần 2: Trước khi cây ra hoa 25 – 30 ngày : thúc ra hoa sử dụng sản phẩm OBI-Ong Biển 3 đặc biệt 4 – 5kg / gốc .

Lần 3: Khi cây hình thành trái nhỏ (bằng quả chôm chôm) : Sử dụng sản phẩm OBI-Ong biển 4 khoáng 4 – 5kg / gốc giúp trái phát triển nhanh và có chất lượng cao

Lần 4: Khoảng 1 tháng trước khi thu hoạch bổ sung OBI-Ong biển 4 khoáng 4 – 5kg / gốc giúp trái phát triển đều đẹp và không bị sượng

– Lượng phân cho các năm tiếp theo sẽ tăng dần 10 – 15% cho cây sầu riêng khi cho trái ổn định (10 – 12 năm tuổi).

5.Tưới nước cho cây sầu riêng

Sầu riêng là cây ưa ẩm nhưng lại không chịu được ngập úng, vì thế bà con cần có chế độ tưới nước hợp lý cho cây.

Bà con cần chú ý tạo mương thoát nước cho vườn, để mùa mưa nước không bị ngập úng , mùa nắng làm nơi dự trữ nước, giúp điều hòa lượng nước tưới trong vườn, bà cpn cũng chủ động được nguồn nước tưới.

Đối với cây mới trông, cây nhỏ thì bà con cần tủ gốc, tưới nước giữ ẩm cho cây, nếu không được cung cấp đủ độ ẩm cây sẽ không phát triển được, héo, chết cây.

Trong thời kì trước khi ra hoa, khoảng 2-3 ngày bà con nên tưới nước một lần, nhưng lượng nước tưới lại giảm xuống bởi trong thời kì này nhu cầu nước tưới của cây không cao.

Đến thời kì đậu quả nhu cầu nước tưới của cay cao, nên thời kỳ này bà con cần phải cung cấp đủ nước cho cây. Nếu không được cung cấp đủ độ ẩm cây sẽ bị rụng trái.

Ở thời kì trái chín, nhu cầu độ ẩm của cây lại giảm, nên bà con cần điều chỉnh lượng nước tưới. Trong thời kì này nếu bà con tưới quá nhiều nước thì trái sẽ chín muộn.

6.Thụ phấn cho cây sầu riêng

Việc bà con chủ động thu phấn sẽ giúp cây đậu trái nhiều hơn, cho năng suất cao hơn.

Để thụ phấn cho cây sầu riêng bà con cần có: dụng cụ đựng hoa ( dĩa thủy tinh, dĩa sứ, nhựa…lau khô, sạch sẽ); vải màn che phấn, cây cọ ( bút lông, bông gòn…)

Bà con nên thụ phấn vào buổi chiều ( khoảng 17h) bởi đây là thời điểm mà các bông hoa sầu riêng nở. Thời điểm lấy phấn hoa thích hợp nhất là vào khoảng từ 19h. bởi đây là thời điểm mà các bao phấn của hị đực nở tung phấn. Nếu bà con không lấy phấn kịp trong khoảng 4h đồng hồ hoa sẽ bị rụng.

Khi lấy phấn hoa bà con nên chọn các hoa khỏe, không sâu bệnh, bà con cắt các hoa sắp nở cho quá trình thực hiện, cắt các hùm hoa nhị đực cho vào chén thủy tinh, dĩa sứ, nhựa… rồi dùng vải màn đã chuẩn bị trùm lại để ở nơi khô ráo, tránh bị ẩm thấp.

Bà con cũng có thể thực hiện thụ phấn bổ sung cho cây, thời điểm thích hợp để thụ phấn bổ sung là vào khoảng 20 – 22h đêm. Bà con dùng cây cọ( bút lông, bông gòn…) quét phấn hoa vào muốm nhụy. Bà con cần thực hiện nhẹ nhàng tránh làm tổn thương đầu nhụy hoa.

Ngoài ra bà con nên trồng nhiều giống sầu riêng trong vườn việc thụ phấn chéo sẽ giúp tăng khả năng đậu trái. Bà con không nên phun thuốc trừ sâu, thuôc BVTV trong thời điểm này bởi đây là thời điểm cây trồng thu hút sự chú ý của các loại côn trùng, chính vì thế quá trình thụ phấn sẽ được diễn ra thuận lợi hơn.

7.Tỉa cành tạo tán cho cây sầu riêng

Để cây phát triển cân đối, cho năng suất cao việc tỉa cành tạo tán là rất quan trọng. Bà con có thể sử dụng kéo, cưa, kéo cắt cành loại dài.. để thực hiện việc tỉa cành tạo tán cho cây.

– Các cành sâu bệnh, cành thừa, cành chậm phát triển, không có khả năng cho trái… thì bà con nên cắt bỏ để dinh dưỡng của cây tập trung nuôi các cành có khả năng cho trái, cành khỏe.

Việc cắt bỏ cành cũng giúp tán cây thông thoáng, tăng khả năng quan hợp, tổng hợp chất dinh dưỡng của cây, hạn chế sự phát triển của sâu bệnh hại.

Ngoài ra việc tỉa cành tạo tán còn giúp bộ khung của cây khỏe hơn, các cành được phân bố đều, cây không bị đổ ngã khi gặp gió lớn.

– Khi tiến hành tỉa cành, tạo tán cho cây, trước hết bà con cần định hình tán của cây, đối với một cây sầu riêng khỏe mạnh thì sẽ có một thân cây chính mọc thẳng, có 5 – 6 cành cấp 1, tán mọc đều các hướng, cân đối.

– Bà con cần cắt bỏ chòi mọc từ gốc ghép, các cành gần mặt đất ( cắt cành cách mặt đất dưới 60 – 70 cm). Nếu cá cành mọc cùng một vị trí thì bà con nên cắt bỏ, chỉ để lại cành khỏe nhất. các cành mọc đứng trong tán ốm yếu, sâu bệnh cũng cần được loại bỏ.

Khi cây cao được khoảng 7- 8m bà con nên cắt bỏ ngọn cây để giới hại chiều cao của cây ( cách ngọn khoảng 1,5m).

– Sau khi cắt cành, bà con cần vệ sinh vết cắt bằng việc quét vôi, sơn, hoặc dùng băng keo, nilon quấn vết cắt lại để không bị nấm bệnh tấn công.

Bà con cần thăm vườn thường xuyên để phát hiện sớm sâu bệnh hại để có phương án xử lý kịp thời tránh lây lan.

8.Sâu bệnh hại trên cây sầu riêng

Sầu riêng là cây có giá trị kinh tế cao, dễ bị sâu bệnh hại tấn công nên bà con cần phải chú ý phòng trừ các loại sâu bệnh hại tấn công cây,ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và khả năng sinh trưởng của cây.

Một số sâu bệnh hại thường xuất hiện trên cây sầu riêng: Rầy phấn; nhện đỏ, rầy lửa; sâu đục thân, đục cành; các bệnh do nấm Phytophthora palmivora gây nên; thối vỏ chảy nhựa…

– Rầy phấn (Bemisia tabaci) thường gây hại bằng cách chích hút nhựa cây, ở trên cây những vùng bị rầy chích hút là môi trường thuận lợi lây lan, phát triển của virus, vi khuẩn hại cây. Rầy phấn trưởng thành dài khoảng 0,8-1,5mm, ở thân phủ lớp phấn trắng, rầy thường bám ở mặt dưới của lá, các ngọn non để gâu hại.

– Nhện đỏ (Tetranychus urticae), rầy lửa (Thrips palmi): thường gây hại cho cây sầu riêng vào mùa khô, mùa mưa ít gây hại hơn. Loại này thường bám vào mặt sau của lá, ngọn cây để chích hút nhựa, những chỗ bị rầy chích hút xuất hiện các đốm nhở như hạt cám khiến lá khô và rụng, đọt và xoăn, biến dạng, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng hấp thụ chất dinh dưỡng của cây.

Nhện đỏ, rầy lửa thời kì non có kích thước rất nhỏ chỉ khoảng 1mm, thân dài, cánh là những sợi tơ mỏng. Khi trưởng thành sâu có màu nâu nhạt hoặc màu đen.

– Sâu đục thân, đục cành sầu riêng

Sâu đục thân trưởng thành thường có màu nâu, dài khoảng 30mm, ở trên thân có lông màu xám, sâu non có thân màu trắng sữa. Sâu đục thân trưởng thành đẻ trúng vào kẽ thân cây, vết nứt trên nhánh. Đây cũng là nơi bắt đầu gây hại của sâu non, từ các kẽ, vết nứt này sâu non bắt đầu tấn công phá hoại cây.

Sâu gây hại bằng cách đục khoét cành, thân của cây sầu riêng, vì sâu non di chuyển ở bên trong thân cây không có đường di chuyển cụ thể và không thải phân ra bên ngoài nên nhà vườn rất khó phát hiện.

Sâu gây hại khiến cây dễ bị đổ gãy, nặng cây sầu riêng sẽ bị khô và chết.

– Các bệnh do nấm Phytophthora palmivora gây nên.

Nấm Phytophthora palmivora là nguyên nhân gây nhiều bệnh khác nhau trên cây sầu riêng: thối rễ, xỉ mủ, chảy nhựa, chảy gôm, nứt thân…. Nấm gây hại trên nhiều bộ phận khác nhau: lá, thân, quả, rễ hoa…

Nấm Phytophthora palmivora thường có ở trong đất, khi gặp điều kiện thuận lợi: gió lớn, mưa, ngập úng.. nấm sẽ phát triển rồi lây lan khắp vườn.

Để hạn chế nấm Phytophthora palmivora lây lan,phát triển trong vườn bà con cần thăm vườn thường xuyên để phát hiện nấm bệnh, chú ý vệ sinh vườn thường xuyên.

Để cây sầu riêng cho năng suất, chất lượng cao bà con cần áp dụng đồng thời nhiều biện pháp trồng và chăm sóc khác nhau, đặc biệt bà con nên chuyển đổi phương thức canh tác truyền thống sang canh tác hữu cơ bền vững, cải tạo đất canh tác tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho cây sầu riêng phát triển.

Quy Trình Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Cây Sầu Riêng Ruột Đỏ

Thời gian gần đây, sầu riêng ruột đỏ đã xuất hiện và ” làm mưa làm gió” tại thị trường Việt Nam. Do đó, rất nhiều nhà vườn tìm mua giống cây để trồng nâng cao thu nhập từ loại quả khác lạ này.

Cây sâu riêng ruột đỏ

Để trồng sầu riêng ruột đỏ cho năng suất, chất lượng thì cần tuân thủ quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc như sau:

1. Vì sao quả sầu riêng ruột đỏ đang “sốt” hiện nay?

– Sầu riêng ruột đỏ có nguồn gốc từ Malaysia. Mới bắt đầu du nhập vào Việt Nam 1 năm trở lại đây và đang trở thành “hot” trên thị trường nông sản Việt Nam.

– Về cảm quan là loại giống không khác biệt so với cây sầu riêng thông thường, chỉ khác về phần thịt quả có màu đỏ và hương vị ngọt ngọt chua dịu khác biệt.

– Giá trị dinh dưỡng của quả sầu riêng ruột đỏ khá cao. Cứ 100 gram sầu riêng ruột đỏ cung cấp khoảng 147 Kcal năng lượng, gần chiến khoảng 7% lượng năng lượng cho các hoạt động của cơ thể mỗi ngày. Phần thịt quả đặc biệt có chứa Lycopene rất tốt cho việc chống ung thư.

Quả sầu riêng ruột đỏ

2. Một số lưu ý khi chọn giống sầu riêng ruột đỏ

– Hiện nay giống sầu riêng ruột đỏ chưa được phổ biến tại nước ta. Tuy nhiên để trồng giống sầu riêng ruột đỏ cần chọn những đơn vị cung ứng uy tín, chất lượng đảm bảo nguồn gốc.

– Giống sầu riêng ruột đỏ thường được trồng bằng cây con giống theo phương pháp nhân giống vô tính. Tốt nhất nên chọn cây giống sầu riêng ruột đỏ F1, xuất xứ Malaysia. Cây con đảm bảo tiểu chuẩn như: Cây có khả năng phát triển tốt, chịu được thời tiết, khí hậu và đất đai của vùng trồng, cây không nhiễm sâu bệnh hại,..Cây có chiều cao cây trên 50 cm, đường kính thân từ 2 – 3 cm.

Cây giống sầu riêng ruột đỏ

3. Thời vụ, cách chọn đất và làm đất trước khi trồng cây sầu riêng ruột đỏ

* Thời vụ trồng cây sầu riêng ruột đỏ: Được trồng rải rác ở một số tỉnh phía Nam, thường trồng vào đầu mùa mưa, khoảng tháng 4 – 5 dương lịch.

* Cách chọn đất trồng cây sầu riêng ruột đỏ

– Là giống cây khá dễ tính có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau như cát pha, đất đỏ bazan…Nhưng thích hợp nhất ở những vùng đất màu mỡ (đất thịt nhẹ giàu dinh dưỡng, đất phù sau..) và thoát nước tốt. Bộ rễ chịu phèn và chịu mặn kém nên chỉ thích hợp ở những vùng đất có pH từ 5 – 6.

– Đất có nhiều chất hữu cơ sẽ giúp cây đạt năng suất cao hơn. Cây thích hợp trồng trên nền đất bằng phẳng, không quá dốc.

* Kỹ thuật đào hố và mật độ trồng cây sầu riêng ruột đỏ

– Việc đào hố trồng cây sầu riêng ruột đỏ cần được tiến hành ít nhất trước 1 tháng. Kích thước đào hố 0,6 x 0,6 x 0,6 m. Hố cách hố 7 m.

– Bón lót trước khi trồng tính cho 1 gốc: 20 – 30 kg phân hữu cơ + 0,1 kg phân kali + 0,5 kg phân lân + 1 – 1,5 kg vôi.

– Cách bón: Toàn bộ phân bón được trộn đều với lớp đất mặt bón xuống đáy với 3/4 hố. Đất còn lại lấp phủ trên mặt hố cao hơn mặt hố khoảng từ 10 – 20 cm để quá trình tưới nước đất nén chặt bằng mặt hố là được.

Chuẩn bị đất, đào hố trồng sầu riêng ruột đỏ

4. Kỹ thuật trồng cây sầu riêng ruột đỏ

– Dùng dao nhọn rạch bỏ bầu nilong, đào 1 hố nhỏ chính giữa hố trồng, đặt cây vào hố, mắt ghép hướng về hướng gió chính và lấp đất vừa bằng cổ rễ hoặc cao hơn 2 – 3 cm.

– Không được lấp quá sâu, trồng xong phải tưới ngay và dùng cỏ mục ủ gốc (lưu ý phải cách gốc từ 10 – 15 cm để tránh sâu bệnh xâm nhập).

– Để cây phát triển tốt thời kỳ ban đầu cần cắm thêm một chiếc cọc tre cho cây để cây không bị đổ ngã khi gió mưa. Nếu trời nắng quá có thể dùng cành lá cây khác để che sơ hướng nắng trưa chiếu vào.

Trồng cây sầu riêng ruột đỏ

5. Kỹ thuật bón phân cho cây sầu riêng ruột đỏ

– Bón phân cho cây sầu riêng ruột đỏ cần bón nhiều lần trong một năm với lượng phân tăng dần từ khi cây còn nhỏ cho đến khi cây cho quả ổn định.

* Lượng phân bón mỗi năm tính cho 1 gốc cây sầu riêng ruột đỏ

– Phân hữu cơ: 20 – 30 kg + 200 – 400 gram phân đạm ure + 800 – 1000 gram super lân + 100 gram kalisufat. Có thể bón bổ sung thêm tro bếp.

Kỹ thuật bón phân cho cây sầu riêng ruột đỏ

* Cách bón phân cho cây sầu riêng ruột đỏ

– Lượng phân chia thành 4 – 5 lần để bón cho cây.

– Đào rãnh sâu từ 10- 15 cm, theo 3/4 hình chiếu của tán cây bón phân và lấp kín rãnh.

– Thời gian bón tháng 2 – 3 và tháng 6 – 7 dương lịch.

– Sau mỗi năm bón tăng thêm khoảng 20 %. Bón những lần tiếp theo sẽ bón theo từng giai đoạn phát triển của cây, giai đoạn khi cây chuẩn bị ra đọt non.

* Lưu ý:Tuyệt đối không dùng phân có sử dụng nguyên liệu Clo để bón cho cây sầu riêng ruột đỏ, vì Clo sẽ làm giảm phẩm chất trái khi lượng Clo trong đất trong đây đạt đến ngưỡng gây hại.

6. Kỹ thuật chăm sóc cây sầu riêng ruột đỏ

* Tưới nước cho cây tùy theo từng giai đoạn phát triển của cây

– Giai đoạn cây con: Tưới nước để giảm tỷ lệ cây chết, giúp cây mạnh khoẻ nhanh cho trái.

– Giai đoạn chuẩn bị ra hoa: Ở thời điểm 1 tuần trước khi ra hoa cần giảm 2/3 lượng nước ở mỗi lần tưới.

– Giai đoạn ra hoa: Cần tưới nước cách ngày để cho hạt phấn khỏe mạnh tăng khả năng đậu trái.

– Giai đoạn đậu trái: Tiến hành tưới tăng dần lượng nước đến mức bình thường trở lại giúp trái phát triển khỏe, đạt chất lượng tốt.

– Giai đoạn trái chín: Nhu cầu độ ẩm của cây giảm, nên cần giảm lượng nước tưới. Trong thời kì này không nên tưới quá nhiều nước vì trái sẽ chín muộn.

* Kỹ thuật tủ gốc cho cây: Có thể sử dụng rơm, cỏ khô, bèo khô, lục bình khô để tủ quanh gốc. Tủ gốc giữ ẩm vừa là biện pháp hữu hiệu để trừ cỏ gốc. Sau một thời gian vật liệu tủ gốc sẽ bị phân huỷ tạo ra lớp thảm mục giúp cải tạo đất. Cũng có thể kết hợp tiến hành tủ gốc cho sầu riêng ngay sau khi bón phân hữu cơ để tránh được sự phân huỷ nhanh hàm lượng mùn trong phân hữu cơ dưới ánh nắng trực tiếp của mặt trời.

* Kỹ thuật tỉa cành, tạo tán cho cây sầu riêng ruột đỏ

– Tiến hành tỉa cành và tạo tán cho cây ngay thời kỳ kiến thiết cơ bản giúp cây có bộ tán tròn đều, thông thoáng và hạn chế sâu bệnh.

– Sau trồng từ năm thức nhất đến năm thứ 3, bắt đầu tỉa những cành che khuất, cành yếu, sâu bệnh, cành mọc quá gần mặt đất, chỉ để cành ngang khỏe mạnh được phân bố đều trên thân chính. Khi cây cao được 4-5 m thì tiến hành cắt ngọn nhằm giúp cành ngang phát triển mạnh, anh nắng chiếu sâu vào thân cây làm cây nhận được nhiều ánh nắng. Thu hoạch trái xong cũng phải tiến hành tỉa cành nhỏ, cành bệnh, tỉa cành xong mới được bón phân.

Kỹ thuật tạo tán cho cây sầu riêng ruột đỏ giai đoạn kiến thiết cơ bản

7. Kỹ thuật thu hoạch sầu riêng ruột đỏ

– Sau trồng đến năm thứ 3 trở đi cây bắt đầu cho thu hoạch quả đều. Khi quả đạt kích thước tối đa và vỏ quả hơi nứt ra sờ vào mềm đặc biệt tỏa mùi hương đặc trừng là đã có thể thu hoạch quả.

– Thu hái quả xong bảo quản nơi thoáng mái sẽ giữ được hương vị và độ tươi ngon của sầu riêng được lâu hơn.

Quả sầu riêng ruột đỏ chín

Nguồn: Admin tổng hợp – NO

Quy Trình Chăm Sóc Và Bón Phân Cho Sầu Riêng Xen Canh Với Cà Phê

Mô hình xen canh cây sầu riêng trong vườn cà phê là hình thức canh tác khá phổ biến ở khu vực Đông Nam Bộ và Cao Nguyên. Mô hình này đang mang lại hiệu quả và giúp bà con nông dân nâng cao thu nhập đáng kể

Do yêu cầu về chế độ chăm sóc ở 2 cây trồng hoàn toàn khác nhau, để cây Sầu riêng đạt được năng suất tốt chúng ta cần có quy trình chăm bón riêng bên cạnh đó là kinh nghiệm làm vườn của bà con.

SẦU RIÊNG XEN CANH – GIAI ĐOẠN TRÁI 25-45 NGÀY

Ở Cao Nguyên, thời tiết đang vào giai đoạn chuyển mùa, mưa lớn sau thời gian nắng hạn kéo dài làm SR rụng trái non là vấn đề phổ biến ở nhiều vườn cây của bà con.

Theo kinh nghệm của nhiều bà con trồng xen canh Cà phê – Sầu riêng chia sẽ về vấn đề rụng trái đầu mùa, so với các nguyên nhân khác như nấm bệnh, côn trùng chích hút, rầy rệp.. thì vấn đề mất cân đối dinh dưỡng và chế độ nước tưới là nguyên nhân lớn nhất và đòi hỏi người trồng phải có kinh nghiệm.

Chú Bảy, có vườn Sầu riêng tại thôn 4, xã Cư Suê, huyện Cưm’gar chia sẽ:

“ Làm sầu riêng chú phải ra thăm vườn hằng ngày, vấn đề nấm bệnh trên cây là phổ biến nhưng hiện tại đã có nhiều biện pháp xử lý, tuy nhiên với 17 năm làm Sầu Riêng, để vườn cây cho năng suất trung bình 200kg/cây chú đã phải trải qua 3 năm đầu thất bại. Và nguyên nhân chính là do chế độ bón phân tưới nước chưa đúng làm cây không đậu được trái”.

Chú Nguyễn Văn Thiệp, xã Đak Rla, huyện Đak Mil chia sẻ:

“Mọi năm cây sầu riêng trong vườn cà phê, mặc dù cây ra hoa nhiều nhưng không đậu được trái do mình bón theo phân cà phê, năm nay chú áp dụng quy trình riêng cho cây sầu riêng, trước mắt trái đậu nhiều hơn và giàn lá cũng xanh mướt hơn”.

RỤNG QUẢ GIAI ĐOẠN ĐẦU MÙA.

Hiện tại sầu riêng ở Cao Nguyên đang đạt tuổi trái phổ biến từ 25-45 ngày, từ khi thụ phấn đến đậu trái 45 ngày là giai đoạn sầu riêng dễ rụng trái. Như một số bà con đã chia sẽ

Trồng sầu riêng trong vườn cà phê, do mùa nắng bà con tưới nước quá dài ngày khoảng 15 ngày/lần, khi vào mùa mưa cây sốc nước làm trái không đậu được.

Đối với vườn trồng xen, nhiều bà con áp dụng theo phân bón cà phê, làm cây mất cân đối dinh dưỡng, phát đọt nhiều dẫn đên rụng quả.

Ngoài ra một số vùng một số nguyên nhân thời tiết làm cây rụng sinh lý như: thời tiết oi bức, đứng gió… những cơn mưa đầu mùa, cùng sấm chớp mang theo lượng đạm lớn cây dễ bị sốc đạm và dư nước.

Để giải quyết các nguyên nhân trên bà con có thể chuẩn bị cho mình các biện pháp như:

Đối với các vườn đi đọt hoặc không đi đọt những vẫn rụng có thể do bị mất cân bằng về nước hoặc đạm

Nên phun qua lá Basfoliar Compi Stipp ( 300l/chai 500ml ) + K2so4 ( 600g/200 l ) để cây tăng cường khả năng hút Kali chống rụng sốc trái.

Khi vào mưa cây sẽ phát đọt mạnh, để hạn chế nguyên nhân này bà con luôn cần giữ độ ẩm trong vườn vào mùa khô (tb 3 ngày tưới/lần, lượng nước vừa phải).

Đối với những cơn mưa thất thường đâu mùa, sau mưa gặp nắng bà còn cần tưới dặm có thể phun thêm phân bón lá chứa Canxi, Bo để cây không bị sốc nhiệt.

Đối với những vườn trồng xen với cà phê, những cây cà phê xung quanh bà con bón theo quy trình của sầu riêng, không sử dụng hàm lượng Đạm (N) cao vào thời kì này. Sau mưa, cây sẽ hấp thụ Đạm , Lân mạnh làm phát đọt sẽ gây rụng quả non.

Với trường hợp từ khi thu hoạch đến trước ra hoa cây chỉ ra được 2 cơi đọt, khi vào mưa cây ra cơi mới, bà con có thể chặn đọt sớm (khi có dấu hiệu nhú đọt) bằng phân chứa hàm lượng lân kali cao. Trường hợp đọt đã ra bà con có thể xử lý khi mở được 1 lá: phun MKP hàm lượng nhẹ + thuốc nấm, hoặc có thể phun các công thức phân bón lá 6-32-32 trùm lá giúp lá già nhanh, không đi đọt mạnh.

Chỉ nên dung biện pháp chặn đọt bắt buộc đối với những vườn đọt đi mạnh, khỏe đọt hướng thẳng lên( áp dụng với các vườn đã có đủ bộ lá ). Đối với những vườn đi đọt yếu ra từ 2-3 lá nên dùng phân, phân bón lá có hàm lượng cân bằng để kéo từ từ.

NPK bón gốc bà con dùng hàm lượng kali cao, bón 7-10 ngày/lần (bà con có thể dùng dòng (Nitrophoska Perfect 15-5-20+1,2Mg+8S+TE hoặc Novatec 15-3-20-2+10S+TE )

Với diễn biến thời tiết bất lợi như hiện nay, ở mỗi vùng đều có từng đặc tính riêng nên quy trình không thể hoàn toàn giống nhau

Những vườn cây phát triển bình thường, giàn lá khỏe bà con có thể áp dụng công thức theo các giai đoạn như sau:

GIAI ĐOẠN 25 ngày: Bón Nitrophoska Green 15-15-15+2S ( 0.5-0.8kg/gốc), kết hợp phun Basfoliar Combistipp + vi lượng Fertrilon Combi

GIAI ĐOẠN 40  ngày: Bón Nitrophoska Perfect 15-5-20+1,2Mg+8S+TE ( 0.8-1.2 kg/gốc )

GIAI ĐOẠN 60-65 ngày: bón Entec 20-10-10+3S ( 1.5 – 3 kg/ gốc )

Kỹ Thuật Chăm Sóc Cây Sầu Riêng: Tưới Và Tiêu Nước Cho Sầu Riêng

1. Xác định nhu cầu nước của cây sầu riêng

– Khi cây còn nhỏ, chưa ra hoa kết quả cần tưới đủ ẩm cho cây. Thiếu nước, cây có thể chết héo. Thừa nước rễ không phát triển được, có thể bị thối và chết.

Vào giai đoạn này nhu cầu về ẩm độ của cây sầu riêng là 65 – 80% độ ẩm tối đa.

Ở giai đoạn mới trồng nếu tưới kịp thời và đầy đủ, cây con sẽ nhanh bén rễ, phát triển xanh tốt.

Sầu riêng mới trồng bị thiếu nước

– Khi cây ra hoa, kết quả:

+ Yêu cầu về lượng nước tưới nhiều hơn giai đoạn còn nhỏ.

+ Trong một năm tùy theo thời kỳ phát triển, yêu cầu về ẩm độ cũng khác nhau:

Trước khi ra hoa cây yêu cầu ẩm độ thấp.

Khi đã đậu quả, đặc biệt khi quả lớn nhanh yêu cầu ẩm độ cao 70 – 90%. Nếu thiếu nước quả sẽ bị rụng và làm giảm sản lượng cũng như chất lượng quả.

Sầu riêng được tưới nước đầy đủ cho quả tốt

Tuy vậy, cũng không yêu cầu ẩm độ tối đa vì sẽ ức chế hoạt động của rễ và quả cũng bị rụng do rễ không hút đủ dinh dưỡng nuôi cây và khi cây đang thiếu nước mà ta lại tưới nhiều nước làm cây bị sốc nước nên hoa, quả sẽ rụng.

Khi quả sắp chín, yêu cầu về ẩm độ lại thấp (khoảng 50 – 60%). Nếu ẩm độ cao sẽ làm giảm chất lượng quả và quả chín muộn.

2. Tưới nước cho sầu riêng

Bước 1. Xác định thời điểm tưới cho cây sầu riêng

– Giai đoạn cây con: Tưới nước để giảm tỷ lệ cây chết, giúp cây phát triển mạnh, nhanh cho quả.

Sầu riêng giai đoạn cây con

– Giai đoạn cây ra hoa và cho quả:

+ Lúc ra hoa sầu riêng cần tưới nước 2 ngày một lần để cho hạt phấn khỏe mạnh, nhưng cần phải giảm 2/3 lượng nước ở mỗi lần tưới vào thời điểm 1 tuần trước khi ra hoa.

+ Sau khi đậu quả tiến hành tưới tăng dần lượng nước đến mức bình thường trở lại giúp quả phát triển khỏe, chất lượng tốt.

Sầu riêng giai đoạn ra hoa

Bước 2. Xác định độ ẩm đất đối chiếu với nhu cầu của cây

– Dùng máy đo độ ẩm hoặc dùng tay kiểm tra độ ẩm đất trong từng giai đoạn sinh trưởng phát triển của cây sầu riêng để xác định lượng nước tưới cũng như phương pháp tưới phù hợp.

– Quan sát tầng đất mặt và độ cương nước của cành lá, nhất là ở các bộ phận non. Quan sát tốt nhất là thời gian giữa trưa, khi cây thoát hơi nước nhiều nhất và nếu đất thiếu ẩm thì lá dễ héo.

Nếu độ ẩm đất nhỏ hơn yêu cầu của cây thì phải tiến hành tưới nước. Ví dụ: Giai đoạn cây con mà độ ẩm đất là 50% thì phải tưới ngay để đưa độ ẩm lên 65 – 80%… Nhưng nếu giai đoạn chín mà độ ẩm đất là 80% thì phải tiêu nước ngay.

Bước 3. Chọn phương pháp tưới nước

1. Tưới bằng những dụng cụ đơn giản (thủ công): Dùng thùng, xô … tưới nước cho từng gốc sầu riêng.

Mương chứa nước tưới cho sầu riêng và tưới nước cho sầu riêng bằng phương pháp thủ công

Phương pháp này rất đơn giản, chỉ cần cho nước vào hệ thống mương trong vườn và dùng những dụng cụ đơn giản như xô, thùng tưới hay dụng cụ tự chế để tưới đủ ẩm cho sầu riêng.

2. Tưới bằng dây mềm (tưới bán thủ công): Dùng ống nhựa mềm có gắn bơm tưới để phun nước vào gốc cây.

Tưới nước bằng dây mềm

Khi tưới bằng dây mềm thì cần chuẩn bị máy bơm, hệ thống điện, đường ống dẫn nước và dây tưới. Trước hết, cần lắp hệ thống điện, sau đó đặt máy bơm ở ngoài vườn trồng để bơm nước, cần tưới đến khu vực nào thì lắp đặt đường ống dẫn nước đến đó và cần tưới cho cây nào thì nối ống dây mềm với đường ống dẫn nước đến cây đó.

Hệ thống điện và máy bơm đặt âm trong lòng đất

Đường ống dẫn nước và nối ống dây mềm để tưới với đường ống dẫn nước

Tưới thủ công và bán thủ công rất dễ thực hiện nhưng tốn nhiều công sức và khó có thể áp dụng trên diện tích lớn.

3. Tưới béc

Tước béc cho cây ăn trái thường được bà con nông dân sử dụng cho cây sầu riêng là phương pháp Tưới phun mưa dưới gốc, còn được hiểu là tưới phun mưa cục bộ là hình thức tưới phun mưa bán kính nhỏ (thường từ 0.5m – 3m), béc tưới được đặt dưới gốc cây. Đây là phương pháp tưới lai giữa tưới nhỏ giọt và phun mưa. Mang đầy đủ lợi thế của cả hai phương pháp tưới như tiết kiệm nước, tiết kiệm điện năng, có thể châm phân trực tiếp tới bộ rễ, nước thấm từ từ; cải tạo môi trường mát mẻ cho cây trồng, cung cấp đủ nước cho cây trồng. Ngoài việc áp dụng tưới béc cho cây sầu riêng, thì Tưới béc cũng rất phù hợp cho tưới các loại cây công nghiệp như Cà phê, hồ tiêu, ca cao; các loại cây ăn trái như xoài, các loại cây có múi (bưởi, cam, quýt, chanh); tưới thanh long; các loại cây lâu năm như Sầu riêng, bơ; các loại cây dây leo trồng trên giàn có bộ rễ phủ toàn diện tích như chanh leo, gấc, mướp, mướp đắng…

4. Tưới nhỏ giọt:

Tưới nhỏ giọt là phương pháp tưới thấm nước từ từ vào trong đất, nước đi ngay vào hệ thống rễ, không phí nước vào những vùng không có sự sinh trưởng.

* Ưu điểm:

– Lượng nước tưới ít.

– Ít mất nước do gió và nắng.

– Không cần áp suất lớn để cung cấp nước, hạn chế cỏ dại.

Tưới nhỏ giọt

– Có thể bón phân qua hệ thống tưới nhỏ giọt, tiết kiệm được phân bón và công lao động.

* Nhược điểm: Chi phí ban đầu hơi cao.

Hệ thống tưới nhỏ giọt cho sầu riêng

Bố trí hệ thống tưới nhỏ giọt và các đường ống dẫn nước và đường ống tưới nhỏ giọt

Có 2 hình thức bố trí ống tưới: 1, ống chôn dưới đất và ống để trên mặt đất. Ống để trên mặt đất có lợi là dễ kiểm soát và điều chỉnh vị trí đặt ống, lắp đặt sẽ ít tốn công sức hơn. Nhược điểm là làm vướng đi lại và ống dễ bị lão hóa do phơi thường dưới ánh mặt trời.

Ngược lại, ống chôn dưới đất dùng được lâu năm hơn, giảm đáng kể lượng nước mất đi do bốc hơi nhưng phải tốn công đào – đặt – lấp và có khó khăn khi tìm đoạn bị nghẽn hoặc hư hỏng.

Kiểu tưới nhỏ giọt có ống để trên mặt đất và kiểu tưới nhỏ giọt có ống chôn dưới đất

Vật liệu cần có

– Nguồn nước mặt hoặc nước ngầm.

– 1 máy bơm thông thường động cơ điện hay dầu, xăng, có khả năng bơm nước lên độ cao 3,5 m. Có thể lắp thêm rơle tự đóng mở (đối với hệ thống bơm điện để tự động bơm nước vào bồn).

– Ống nhựa PV cứng đường kính 30 – 40 mm hay 60 mm làm ống dẫn nước chính và loại đường kính 16 – 21 mm làm ống dẫn phụ.

– Các phụ kiện lắp ráp hệ thống ống gồm các co, khúc nối thẳng, khúc nối chữ T, khúc nối giảm đường kính ống, ống van cánh bướm và keo để dán các khúc nối.

– Ống nhựa dẻo đường kính 5 mm – 16 mm và một trong những loại vòi phun tia li tâm, phun tia cố định, nhỏ giọt. Có thể chế đầu nhỏ giọt bằng ống và van của hệ thống truyền “nước biển” trong bệnh viện.

Một số kiểu vòi nhỏ giọt trên thị trường

– Vật liệu làm bồn nước gồm:

+ 4 hoặc 6 trụ xi măng, cây vuông hay cây tròn cũng được, dài 3 – 4 m, kèm theo các tấm đan dày làm miếng kê chống lún, chống mục cho cột.

+ Một số cây làm dằng chéo các cột. Ít nhất cần có 8 cây đà dọc, ngang và 3- 4 cây đà chịu lực đáy bồn nước.

+ Ván làm vách thành và đáy bồn nước dày hơn 2 cm. 1 tấm vải bạt xe (mủ sọc) và một tấm mủ trong loại dày làm lòng hồ 2 lớp.

+ Một khớp nối răng bằng thau hoặc bằng nhựa có đường kính phù hợp nối với đường kính ống chính; khớp này dùng để làm cửa lấy nước vì vậy cần có 2 miếng đệm mê-ka và 2 miếng đệm cao su chống rò rỉ nước.

+ Cần 1 lưới lọc nước thô kiểu cái túi gắn vào phía trên cửa lấy nước.

+ Một số vật liệu làm mái che bồn nước bằng chất liệu có sẵn, tole hoặc lá.

Thực hiện

– Dựng hệ thống cột, dằng chéo, đà ngang, dọc, sử dụng khoan bắt ốc hoặc đinh 7 – 10 cm, dùng dây dọi, ống bọt nước để cân chỉnh các chiều thẳng đứng và mặt phẳng ngang.

– Đóng ván từ trong lòng bồn ra phía ngoài bằng đinh 5cm tạo cho vách bồn và đáy bồn thật phẳng, ở một tấm ván đáy có chứa lỗ lấy nước.

– Trải tấm vải mủ sọc và tấm vải mủ trong, ém kỹ cho sát vào góc và thành bồn.

– Tại vị trí lỗ định sẵn ở miếng ván đáy hồ, tiến hành tạo cửa lấy nước (đục thấu 2 lớp vải mủ) bằng đục tròn, luồn khớp nối răng trong ở dưới lên (đã lắp miếng đệm mê-ka và đệm cao su) tương tự lắp ống ra ngoài, siết thật chặt.

Hiện nay trên thị trường có các loại bồn nhựa có dung tích lớn hơn hoặc bằng 1m3 có nắp đậy rất tiện cho việc lắp đặt bồn và không phải thiết kế mái che cũng có thể được sử dụng rất tốt.

Bồn nước bằng nhựa

Nối hệ thống tưới vào máy:

+ Lắp hệ thống ống dẫn chính theo chiều dài thửa đất.

+ Nối ống dẫn chính sang ống phụ theo líp bằng khớp nối chữ T giảm đường kính.

+ Lắp các ống nhánh tới các gốc cây và lắp vòi phun hay dụng cụ nhỏ giọt.

Lắp ống dẫn chính

Ống nước được nối ngầm dưới đất và Nối các ống dẫn nước phụ

Co nối từ ống dẫn chính sang ống dẫn phụ và nối từ ống 25 mm sang ống 5 mm

Lắp đặt hệ thống tưới nước tự động bằng năng lượng mặt trời và nước chảy ra từ hệ thống tưới nhỏ giọt

Lưu ý: Các vòi phun và lỗ nhỏ giọt hướng lên phía trên để tránh cặn làm tắc ống và dễ kiểm tra lưu lượng nước tưới, nơi gần nguồn bố trí lỗ nhỏ giọt nhỏ hơn nơi cuối nguồn. Sau đó, hoàn thiện hệ thống và tiến hành tưới nước.

Bảo quản và vận hành

– Tất cả đường ống chính và phụ cần được chôn sâu 20 – 30 cm để kéo dài tuổi thọ của ống, đoạn cuối của ống nhánh cũng cần được che phủ tránh nắng và rêu phát triển trong ống.

– Thường xuyên giặt rửa lưới lọc nước trên bồn.

– Sau mùa tưới, mở khóa đầu các ống nhánh, xả bỏ cặn sình toàn bộ hệ thống.

4, Tưới rãnh: Là phương pháp tưới nước để nước chảy theo các rãnh được thiết kế giữa các hàng cây. Nước được thấm dần vào đất và cung cấp cho cây trồng.

Hệ thống tưới rãnh điển hình

Ưu điểm của hệ thống tưới rãnh

+ Tiết kiệm và chủ động được nước tưới cho vườn cây, lớp đất mặt vẫn tơi xốp, không bị dí chặt, kết cấu đất vẫn giữ vững, đất không bị bào mòn, chất dinh dưỡng không bị rửa trôi.

+ Giảm được tổn thất nước do bốc hơi nên cho hiệu quả tưới cao hơn.

+ Nước đi vào cây qua hệ thống rễ, không làm ướt lá nên có thể tránh được một số bệnh cho cây.

Nhược điểm của hệ thống tưới rãnh

+ Lãng phí một phần nước ở cuối rãnh tưới.

+ Vận chuyển công cụ sản xuất qua rãnh gặp khó khăn;

+ Chi phí nhân công khá lớn và mat nhiều thời gian cải tạo các rãnh nước.

+ Người quản lý nước phải biết kiểm soát mực nước vừa phải.

Rãnh tưới ở các vùng đồng bằng có thể bố trí theo 2 hình thức:

+ Khi độ dốc mặt đất nhỏ hơn khoảng 0,2 – 0,5 % thì có thể bố trí chạy theo hướng dốc của mặt đất.

+ Khi độ dốc mặt đất lớn hơn 0,5% thì nên bố trí rãnh xiên một góc nhọn với hướng dốc nhằm hạn chế tốc độ chảy cao, giảm xói mòn đất.

Đối với các vùng miền núi, vùng bán sơn địa, độ dốc mặt đất không đồng đều thì có thể căn cứ vào đường đồng mức mà bố trí rãnh lượn theo đường đồng cao độ.

Ta có thể phân biệt 2 loại rãnh: rãnh cạn (không giữ nước) và rãnh sâu (có giữ nước) tùy theo điều kiện cụ thể.

Rãnh cạn (rãnh không giữ nước) là sau khi tưới, nước sẽ thấm hết vào đất. Loại này thích hợp cho đất ít dốc (dưới 0,2 – 0,5%). Khi thấm xuống đất, khu đất thấm nước sẽ có hình quả trứng.

Vùng đất ướt khi tưới rãnh

Khoảng cách giữa hai rãnh phải dựa vào đặc tính đất, bố trí sao cho hai vòng hình quả trứng có thể giao cắt nhau tạo độ ẩm ở vùng ướt trong đất vừa đủ cho rễ cây trồng hút nước. Có thể chọn khoảng cách hai rãnh theo bảng.

Khoảng cách tham khảo giữa hai rãnh theo loại đất

Mô hình tưới rãnh

Bước 4. Chuẩn bị nguồn nước, trang thiết bị, dụng cụ và vật tư tưới nước

Nguồn nước tưới: Sông, hồ, kênh mương, đập hay nước giếng. Đảm bảo nước không bị nhiễm mặn hay phèn.

Lưu ý: Không tưới nước bị nhiễm độc từ các nhà máy, cơ sở sản xuất hoặc nước thải từ khu công nghiệp.

Mương lấy nước vào vườn sầu riêng

– Chuẩn bị trang thiết bị dụng cụ tưới nước: Cuốc (hoặc leng), máy bơm nước, giàn tưới phun, đường ống dẫn nước…

– Vật tư: Dầu, xăng, mỡ…

Bước 5. Tiến hành tưới nước cho sầu riêng

Tưới nước cho sầu riêng phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây sầu riêng.

* Tưới sau khi trồng:

– Dùng thùng tưới có gắn vòi hoa sen tưới nhẹ nhàng quanh gốc.

– Lượng nước tưới vừa đủ ẩm, không được tưới nước bằng ống nước có dòng nước xối mạnh làm rửa trôi, tróc gốc, đất bị váng, cây khó ra rễ.

Tưới bằng thùng tưới

Sầu riêng mới trồng nên tưới ngày một lần trong khoảng 4 tháng.

Sau đó chỉ tưới khi gặp hạn.

Tủ gốc bằng rơm, cỏ khô sẽ bớt được công tưới; nhưng mùa mưa nên bỏ rơm tủ đi vì dễ gây bệnh và cũng là ổ chứa mối hại cây sầu riêng.

Tưới sầu riêng giai đoạn mới trồng

* Tưới nước giai đoạn kiến thiết cơ bản:

Khi thấy cây có hiện tượng thiếu nước phải tiến hành tưới nước ngay.

Lượng nước tưới tùy theo mức độ khô hạn và phương pháp tưới, thông thường tưới 20 – 30 lít nước/cây cho 1 lần tưới.

Khoảng cách giữa 2 lần tưới từ 15 – 25 ngày. Nếu số lần tưới càng nhiều thì lượng nước ít lại.

Tưới nước giai đoạn kiến thiết cơ bản

* Tưới nước giai đoạn kinh doanh:

Lượng nước tưới: 60 đến 80 lít/cây cho 1 lần tưới nếu tưới bằng phương pháp tưới thủ công, còn tưới bằng phương pháp nhỏ giọt thì cần 15 – 20 lít.

Khoảng cách giữa 2 lần tưới phụ thuộc vào từng điều kiện cụ thể.

Tưới nước giai đoạn kinh doanh

Riêng ở giai đoạn ra hoa và hình thành quả cây sầu riêng cần nhiều hơn, vì vậy cần đảm bảo tưới cho cây sầu riêng đủ nước. Nhưng đến giai đoạn quả gần chín tưới nhiều cơm sầu riêng sẽ nhão.

Lưu ý: Để khắc phục hiện tượng hạt có nước và nhão cơm nên rút cạn nước trong mương hoặc ngưng thu hoạch hai ngày sau khi có mưa lớn.

Áp dụng biện pháp phủ plastic xung quanh gốc sầu riêng ở giai đoạn một tháng trước khi thu hoạch để ngăn cản không cho nước mưa xâm nhập vào vùng rễ sẽ làm giảm tỉ lệ sượng cơm quả và hạt có nước.

Giữ mực nước trong mương trong vườn thường xuyên ở độ sâu 60 – 80 cm từ mặt liếp sau khi đậu quả.

Thường xuyên bơm nước ra khỏi vườn, nhất là sau các trận mưa lớn để không làm tăng mực nước trong mương và trong liếp.

Quản lý mực nước trong vườn ở độ sâu 60-80 cm sau khi ra hoa

3. Tiêu nước cho sầu riêng

3.1. Xác định tác hại của sự ngập úng đối với cây sầu riêng

Khi trồng sầu riêng trên vùng đất thấp sẽ dễ bị rủi ro do ngập úng, do tần suất xuất hiện lũ ngày càng cao trong những năm gần đây, đặc biệt là vùng ĐBSCL. Lũ lụt ĐBSCL thường xảy ra trong ba tháng 9, 10, 11 hàng năm, với đỉnh lũ thường tập trung vào cuối tháng 9, 10. Hầu hết các vườn sầu riêng đều bị ảnh hưởng và thiệt hại với mức độ khác nhau do nước dâng cao hoặc mưa kéo dài.

Nguyên nhân là do:

1, Hiện tượng đất bị đóng váng bề mặt do nước mưa xói mòn, hoà tan các hạt sét nhỏ và phủ kín các khoảng trống trên mặt đất hoặc do lớp phù sa (từ ngập lụt) bồi kín mặt đất làm đất không còn thoáng khí.

2, Đất bị ngập nước, nên không còn đủ oxy cung cấp cho rễ hô hấp (chỉ sau 24 – 48 giờ), đất trở nên dư thừa nước và rễ rất dễ bị huỷ hoại.

3, Do khả năng thoát lũ kém, mực nước trong các mương vườn thường rất cao (hiện tượng úng cục bộ hay từng phần) làm hạn chế và hủy hoại hệ thống rễ mọc sâu dưới tầng đất mặt.

Các nguyên nhân này làm đất bị thiếu oxy, đồng thời bị ngộ độc CO2 cùng các độc chất khác, rễ bị “nghẹt” và sau đó bị thối. Hậu quả này làm các loài nấm bệnh trong đất (chủ yếu là Fusarium và Phytophtthora) rất dễ tấn công gây hại cho cây sầu riêng trong và sau mùa lũ. Hiện tượng nghẹt rễ cũng làm cho cây bị “stress”, tổng hợp khí độc (ethylene) bên trong gây ngộ độc, làm lá bị vàng và rụng, đặc biệt sau khi nước rút.

Vào mùa nước dâng cao hay mưa to kéo dài, đất bị úng làm rễ non bị thối, nếu kéo dài, rễ già bị hư hại. Cây ngừng tăng trưởng, có thể bị còi cọc, đậu quả ít, rụng lá, suy kiệt, chết cây….

Mưa nhiều, thoát nước không kịp sầu riêng ít quả và sầu riêng bị ngập nước lá rụng, rễ thối đen không có khả năng phục hồi

Tuy nhiên, khả năng chịu ngập của sầu riêng còn thay đổi tuỳ thuộc vào:

– Tuổi cây: Cây tơ (chưa cho quả) chịu ngập kém hơn cây trưởng thành hoặc đã trồng lâu năm trên 10 năm.

– Tình trạng cây: Cây đang phát triển sinh khối (ra đọt, phát triển rễ tơ, ra hoa mang quả) phải tiêu tốn nhiều năng lượng dự trữ nên khả năng chịu đựng cũng kém hơn.

– Biện pháp canh tác: Cũng tác động đến khả năng chịu ngập của sầu riêng như bón phân (nhất là khi thừa N và P) trong khoảng một tháng trước khi bị ngập hay mưa dầm làm giảm khả năng chịu đựng của cây rất nhiều.

Quan sát tình hình mặt đất, bộ rễ và màu sắc của cây trồng, ta có thể biết được tình trạng úng ngập trong đất và phải nhanh chóng thoát thủy. Các dấu hiệu thông thường là:

Trên mặt đất: đất trở nên nhão nhẹt, nước đọng thành vũng không rút xuống được. Màu đất trở nên xám hoặc có nhiều đốm xám do thiếu sự hiện hiện của oxy hoặc các acid hữu cơ độc hại.

Xuất hiện các loại thực vật ưa nước: như cỏ lông chồn, cỏ lác, rêu, nấm cây, …

Côn trùng: các loại muỗi, bù mắt, sên xuất hiện.

Trên cây: lá cây bị đổi màu vàng, xám hoặc đen. Thân cây trở nên mềm, dễ đổ ngã, rễ cây cạn, có màu đen, …

Lưu ý: Để hạn chế tác hại do ngập lụt cần xử lý vườn cây trước mùa mưa lũ:

– Tôn cao đất liếp, gia cố đê bao chắc chắn.

– Dùng cuốc ba răng xới mặt liếp cho xốp sau đó rải phân nhằm giúp phân bón tiếp cận cây trồng dễ dàng hơn, hạn chế gây tổn thương rễ cây.

– Tu sửa lại mương máng, cống thoát nước để thoát nước nhanh khi mưa to, đảm bảo mực nước ở mương phải thấp hơn mặt liếp 0,6 m. Chuẩn bị máy bơm để sẵn sàng chống úng.

– Khi mưa liên tục cần thiết phải đào rãnh phụ sâu 40 cm để dẫn nước mưa thoát nhanh từ liếp ra mương.

– Cắt tỉa các cành vô hiệu, chồi vượt để hạn chế tiêu hao chất dinh dưỡng, tránh lay động gốc ảnh hưởng đến rễ khi bị ngập.

– Hạn chế đi lại trong vườn làm cho đất bị dí chặt, ảnh hưởng đến bộ rễ cây và khả năng phục hồi của cây sau khi nước rút.

– Không nên bón nhiều phân đạm, vì phân đạm sẽ kích thích cây ra đọt non.

– Không nên bón phân hữu cơ chưa hoai mục cho vườn cây vì phân hữu cơ sẽ làm tiêu hao nhiều oxy và khi đất bị ngập úng thì rễ cây sẽ không đủ oxy để hô hấp.

– Để tránh hiện tượng rửa trôi thì cắt bớt cỏ chỉ giữ lại gốc. Có thể chọn loại cỏ họ hoà bản như cỏ sả hay cỏ rusi để vừa kết hợp cho đất liếp vườn được tốt vừa tận dụng cho chăn nuôi.

– Có thể bồi sình trả lại lớp đất mặt cho liếp làm hàng năm hoặc hai năm một lần, nhưng nên chú ý đến tầng phèn nếu bỏ lên trên mặt liếp thì chắc chắn mặt liếp sẽ bị phèn. Bề dày của lớp sình bồi phải vừa phải (khoảng 5 cm).

– Cần bón thêm vôi để hạ phèn và làm giảm đi mầm bệnh trong đất (Bệnh xì mủ gốc sầu riêng thường dễ xảy ra nếu trên vườn không có hệ thống thoát nước tốt).

– Mùa mưa cỏ dại phát triển mạnh, để hạn chế cỏ nên dùng thuốc Gramoxone làm cháy bộ lá, giữ lại phần gốc làm thảm thực vật cho vườn cây được êm hơn.

3.2. Tiêu nước cho vườn sầu riêng

Tiêu nước hay thoát thủy là biện pháp kỹ thuật nhằm rút bớt nước ứ đọng trong đất ruộng nhiều quá mức khiến sự sống, tăng trưởng và năng suất cây trồng có thể bị ảnh hưởng.

Việc tiêu nước trong đất còn có ý nghĩa trong việc cải tạo đất, rửa mặn, xả phèn, tạo thông thoáng cho tầng rễ và hạn chế mầm bệnh có hại cho cây trồng. Tiêu nước đôi khi cần thiết để tạo thuận lợi cho việc đi lại trong đồng ruộng hoặc cơ giới hóa.

a. Lợi ích của việc tiêu nước kịp thời

– Đất sẽ được thoáng khí hơn và cây trồng dễ dàng hấp thu dưỡng khí;

– Khi mực nước ngầm được hạ thấp, rễ cây dễ dàng phát triển sâu hơn và hấp thu nhiều dưỡng chất trong đất hơn;

– Đất khô ráo giúp cho người cũng như các thiết bị cơ giới thuận tiện di chuyển để chăm sóc cây;

– Đất được tiêu nước sẽ giúp các vi sinh vật hiếu khí hoạt động mạnh làm cho sự phân hủy các chất hữu cơ trong đất nhanh hơn, thúc đẩy quá trình nitrat hóa (phân giải đạm);

– Sự tiêu nước sẽ làm hạn chế các mầm bệnh và côn trùng phát triển;

– Tiêu nước đúng kỹ thuật có thể làm giảm hiện tượng xói mòn đất.

b. Thiết kế hệ thống tiêu nước

Có hai hệ thống tiêu chính:

– Hệ thống tiêu mặt: Áp dụng để tiêu thoát nước khi có lượng mưa quá lớn hoặc lũ/triều tràn sông gây úng ngập trên mặt vườn.

Thông thường áp dụng biện pháp tiêu theo trọng lực, nước sẽ tự chảy đi theo hướng chảy từ nơi cao xuống nơi thấp (mương thoát nước). Nếu nước nguồn quá lớn phải có đê bao và dùng bơm để thoát nước.

Hệ thống tiêu mặt

– Hệ thống tiêu ngầm: Chủ yếu sử dụng khi mực nước ngầm dâng cao (do mưa, lũ, triều) gây úng bộ rễ cây trồng.

Đối với hệ thống tiêu ngầm, phổ biến là hình thức dùng các ống cống chôn ngầm dưới lớp rễ cây và cho nước tập trung vào đường ống rồi dẫn ra ngoài bằng bơm hoặc tự chảy.

Tiêu ngầm có thể có lợi thế là ít bị xói mòn hơn tiêu mặt nhưng chi phí đầu tư và bảo trì sẽ lớn hơn.

Hệ thống tiêu ngầm

Một số lưu ý khi bố trí kênh tiêu:

+ Tuyến kênh tiêu phải nằm ở vị trí địa hình thấp để có thể dễ tập trung nước bằng hình thức tự chảy theo trọng lực;

+ Tuyến kênh tiêu phải ngắn để nhanh chóng thoát nước ra khỏi khu vực cần tiêu và giảm khối lượng thi công;

+ Tránh để đường kênh tiêu đi qua các vùng đất nhiều chứng ngại vật, công trình và khu vực có nền đất không ổn định.

+ Triệt để lợi dụng các sông rạnh tự nhiên để làm kênh tiêu; nếu cần có thể nạo vét các mương rạch để làm nơi nhận nước tiêu;

+ Có thể kết hợp kênh tiêu nước với kênh – rạch giao thông.

c. Tiêu nước trong mùa mưa

Phương châm tiêu nước là sự tổng hợp của “Rải nước – Chôn nước – Tháo nước”:

– Rải nước: Chia nhỏ các khu tiêu nước riêng biệt nhằm phân tán lượng nước cần tiêu theo yếu tố địa hình. Nghĩa là, nước ở tiểu vùng nào thì tiêu ngay ở chỗ đó.

– Chôn nước: Cho nước lắng rút xuống tại chỗ ở những nơi trũng hoặc trữ tạm ở các ao, đìa, kênh tiêu để trữ tạm thời.

– Tháo nước: Dùng biện pháp tiêu thoát nhanh tại những nơi có thể rút tháo nước thuận lợi. Đôi khi tháo nước cần có những biện pháp hỗ trợ như dùng bơm để bơm nước ra ngoài khu vườn.

Tóm lại, khai rãnh ở mặt liếp, thoát nước trong mương (dựa vào triều kém hoặc bơm thoát nước) ngay để hạ nhanh mực thuỷ cấp trong liếp, giúp đất nhanh thông thoáng hơn và rễ nhanh hồi phục hơn.

d. Phục hồi vườn cây sau ngập lụt

Sau mùa lũ nếu chăm sóc không đúng quy trình kỹ thuật sẽ rất dễ ảnh hưởng đến năng suất của những vụ sau. Do đó cần áp dụng các biện pháp khắc phục:

– Xới mặt đất (ở vùng tán cây) bằng cuốc răng (dài 8 – 10 cm) để phá váng, giúp đất được thông thoáng.

– Đào mương để nước rút nhanh ra khỏi vườn cây.

– Nên sử dụng phân bón lá có chứa đầy đủ các dưỡng chất cần thiết cho cây trồng như: N, P, K, Ca, Mg, S, Fe… để phun trên lá, thân cây. Cắt tỉa cành non, lá non ra trong giai đoạn vườn cây bị ngập úng.

– Có thể sử dụng tổ hợp phân DAP (dạng công nghiệp) cộng với Sulphat kali với tỉ lệ: 2 phần DAP, 1 phần Sulphat kali trộn đều, sau đó lấy từ 100 – 150g hoà tan trong một bình 10 lít và phun đều lên trên lá.

– Cần cung cấp thêm chất vôi cho vườn cây ăn quả trong giai đoạn này với liều lượng từ 0,5 – 1 kg cho mỗi gốc (khoảng 500 kg – 1.000 kg/ha).

Chú ý trị các loại bệnh do nấm tấn công ở vùng gốc và rễ cây bằng các loại thuốc thích hợp.

Nguồn: Giáo trình nghề trồng cây sầu riêng – Bộ NN&PTNT

Cách xác định độ ẩm đất, thời điểm tưới và tiêu nước cho cây chôm chôm; Tưới và tiêu nước phù hợp với yêu cầu nước của cây chôm chôm…

Cách đặt cây vào hố trồng, lấp đất cho gốc cây, cắm cọc giữ cho cây đứng vững, tưới nước, che nắng, phủ (tủ) gốc cho cây sầu riêng và măng cụt sau trồng

Paclobutrazol khống chế sự phát triển chiều cao cây, giúp cây đẻ nhánh khỏe và phòng tránh đổ ngã ở lúa, đậu phộng. Đối với các loại cây ăn quả khác: Sầu riêng, vải, cam, quýt, bưởi,… giúp tạo ra trái nghịch vụ và ra hoa

Tăng hiệu quả kích thích ra hoa nếu sử dụng kết hợp Thiourea nồng độ 0,5% với chất kích thích sinh trưởng PBZ (Paclobutrazol). Phun Thiourea nồng độ 0,5% ở giai đoạn…