Xu Hướng 2/2024 # Một Đóa Lan Lạ Thường: Paph. Spicerianum # Top 4 Xem Nhiều

Bạn đang xem bài viết Một Đóa Lan Lạ Thường: Paph. Spicerianum được cập nhật mới nhất tháng 2 năm 2024 trên website Duhocaustralia.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Người mình hay nói “đẹp lạ thường”. Nói nghe quen chứ xét ra có vẻ nghịch lý.

Đã “lạ” thì làm sao mà “thường” được, hoặc, ngược lại đã “thường” thì có gì “lạ”. Đấy có lẽ nói cho gọn chứ thật ra phải nói “đẹp và lạ khác thường” đúng hơn.

Một Đóa Lan Lạ Thường: Paph. Spicerianum

Hôm nay chúng tôi muốn nói đến cây lan Nữ-Hài mà ta vẫn thấy nhưng lại có kết cấu lạ thường. Đó là cây lan Paph. spicerianum mà tôi đã mua tại cuộc triển lãm quốc tế San Diego ngày thứ Sáu 2-10-2009. Nói là quốc tế nhưng chỉ có gần chục gian hàng đã quá quen thuộc với giới chơi lan vùng Nam Cali. Và cả hội chợ triển lãm chỉ có vỏn vẹn hai cây nữ hài loại trên.

Chúng tôi tới khu triển lãm lúc 10 giờ là giờ mở cửa thường lệ của các cuộc triển lãm nhưng bà tiếp tân cho biết 1 giờ chiều mới chính thức cho vào. Tôi tả oán là ở xa đến và không biết rõ giờ khai mạc nên còn quá sớm! Làm gì cho hết ba giờ chờ đợi! Vì cuộc triển lãm hoa lan được tổ chức tại Vườn Bách-Thảo San Diego nên bà Mỹ tiếp tân đề nghị tôi rong chơi hết vườn bách thảo rồi trở lại bà ấy cho một ngoại lệ. Cũng nhờ vậy tôi biết cách nhà tôi về phiá San Diego khoảng 70 miles có một vườn bách thảo đầy đủ hoa thơm cỏ lạ khắp năm châu. Ai muốn nghiên cứu về cây cối, thực vật, ở đây có thể cung ứng.

Tôi trở lại khu triển lãm sớm hơn xem bà Mỹ đã hứa cái gì. “Vì ông ở xa đến nên tôi cho ông một ngoại lệ là ông có thể vào ngay bây giờ, trước giờ khai mạc chính thức một giờ rưỡi”. Tôi vào cùng lúc với những người đem hoa lan đến trưng bày.

Họ vừa xếp lan lên kệ vừa nói chuyện về các loại lan quý hiếm mà họ có. Tôi thật sửng sốt khi ông bà bán hàng bày hai cây Paph. spicerianum lên kệ. Mới nhìn, nó có hình dáng một bà Sơ đội lúp trắng hình cái phễu nhìn lại phía sau. Nếu để chung với các loại nữ-hài khác người ta có cảm tưởng như con Thiên-Nga lạc giữa đàn vịt. Ai thấy cây lan lạ cũng trầm trồ. Thiên hạ muốn mua thêm mà không còn!

Theo những người bán lan, đây là loại lan nữ-hài khám phá ra từ 1878 và đã được phần thưởng HCC của Hội Hoa Lan Mỹ-Quốc AOS. Hoa mang tên spicerianum vì được trồng tại vườn của bà Spicer vùng Twickenham. Năm 1906, Bà Spicer đã trưng bày hoa này trước hội đồng RHS (Royal Horticultural Society) và được huy chương bạc (Silver Banksian Medal). Nguyên giống hoa này xuất xứ từ Ấn-Độ và Bhutan, giữa lục địa Á-Châu. Cây ở độ cao từ 300 đến 1300 mét. Ngoài hoang dại, hoa nở rộ vào tháng 5 và 6. Lan này mọc nhiều vùng núi đá vôi (limestone) bên bờ suối.

Có khoảng 100 giống lan hài Paphiopedilum

Hình dáng:Lan nguyên giống spicerianum sẽ lôi cuốn người xem ngay cái nhìn đầu tiên vì có những khác biệt như sau:

– Cánh hoa trên (dorsal petal) có hình phễu, cao và uốn cong ra mé sau, màu trắng, rộng hơn hai cánh bên, to đến 6 cm. Mới nhìn tưởng hai cái hoa chập lại với nhau và quay về hai phía. Chỗ giáp với cuống hoa thì ửng màu vàng xanh. Có một đường dọc từ trên xuống màu tím đậm nối từ vành hoa vào cuống hoa. – Hai cánh hoa ngang có màu vàng olive, rộng hơn 1 cm, dài 4 cm, cũng có rọc tím đậm chạy ở giữa từ trong ra ngoài. – Bầu hoa đưa ra gần như nằm ngang có màu đậm hơn hai cánh hoa ngang, mé trong có màu ửng hồng. – Nhụy hoa màu tím đậm có chấm vàng. – Dưới bầu hoa có cánh hoa màu vàng chanh, nhỏ hơn cánh hoa trên. – Lá có bề ngang từ 3 đến 6 cm, chiều dài 15 đến 30 cm; mặt trên láng đen xanh; mặt dưới có chấm đỏ gần gốc lá. – Tượt hoa (ít khi có 2) dài 8 đến 22 cm

Hình 5: cây hoạt cảnh trong vườn Bách-Thảo San Diego Đặc tính:Lan nữ-hài spicerianum có đặc tính:

– dễ trồng, thích hợp cho mọi người chơi lan từ mới chơi tới người có kinh nghiệm. – Hoa đẹp, lạ, nên dễ lôi cuốn khán giả, và dễ mang về phần thưởng. – Hoa lâu tàn, có thể từ 2 tới 3 tháng. – Hoa nở vào mùa Thu và Đông (Tháng Mười đến tháng Giêng) – Dễ chăm sóc – Dễ thích hợp với nhiệt độ vì thang-nhiệt-độ rộng, thay đổi từ 55° tới 85°F (12.7-29.4°C). – Có thể ra hoa với ánh sáng thấp. – Cây có thể ra hoa sau 2 năm lấy khỏi lọ cấy giống. Một khi ra hoa thì sẽ cho nhiều chồi. Vì vậy sau một hai năm chậu trở nên chật chội.

Cách trồng: Lan spicerianum thuộc loại dễ trồng.

– Ánh sáng:cây không đòi hỏi nhiều ánh sáng., chỉ cần từ 1500-2000 foot/candle (cùng ánh sáng với lan Hồ-Điệp). Có thể trồng nơi cửa sổ, nơi có che bớt nắng.

Hình 6: Hoa Lan được phần thưởng Nhất tại triển-lãm San Diego ngày 2-10-09 – Nhiệt độ:55-85°F (12.7-29.4°C); nên dễ trồng với những vùng có nhiệt độ chênh lệch nhiều.

– Nước:Cây thuộc loại địa lan nên cần ẩm độ. Vật liệu trồng cần ẩm và không bao giờ để khô hoàn toàn. Nên tưới vào buổi sớm để chiều khô trước khi đêm xuống, tránh nước đọng nơi kẽ lá làm úng nước. Nước tưới có độ pH từ 7 đến 7.5 là lý tưởng.

– Tưới:Tháng 11, 12, 1, 2: tưới ít. Tháng 3 và 10: tưới vừa. Tháng 4, 5, 6, 7, 8, 9: tưới đậm

– Ẩm độ:cây cần ẩm độ từ 50 tới 80 %. Có thể để cây trên khay nước có chêm đá tránh cho cây khỏi ướt sũng. Cây cũng cần nơi thoáng gió để tránh nước đọng.

– Phân bón:nên dùng phân có chỉ số 20-20-20 với tỷ lệ ¼ dung lượng hướng dẫn. Nên tưới dội mỗi tháng một lần để tránh những chất tồn đọng không tốt cho cây.

– Thay chậu:nói chung nên thay chất trồng mỗi năm một lần. Tốt nhất nên dùng chậu nhựa nhỏ nhưng sâu. Đừng để cây mọc quá chật.

– Chất trồng:dùng chất trồng với thành phần như sau:

50 % vỏ cây (trung bình) 25 % coarse perlite 25 % phagnum moss.

Nên thêm đá lót dưới đáy chậu cho thích hợp với loại lan mọc trên đá vôi và cho dễ thoát nước. Khi ra hoa nên có cây chống đỡ.

Xin giới thiệu với các bạn một cây lan nữ-hài dễ trồng, hoa lạ, đẹp, bền, và dễ lôi cuốn; nhất là đối với ai mới trông thấy cây spicerianum này lần đầu dù rằng đã chơi lan từ lâu. Chúc các bạn thành công.

Chúng tôi không thấy cây Paph. spicerianum này trong các loại nữ-hài Việt-Nam. Xin các bạn tại quê nhà kiểm chứng và cho biết.

Rút kinh nghiệm khi đi xem triển lãm hoa lan nên đi sớm để có thể lựa được những cây hiếm quý. Có thì giờ nên hỏi thăm người trồng những thông tin cần thiết về cây mình muốm mua.

Giá cả:Giá thị trường từ 20 đến 90 đô-la/cây. Cây gieo từ hạt, ở độ ra hoa, giá khoảng 25 đô-la. Giá trên internet khoảng 15 đô-la + cộng cước phí.

Giải Phẫu Một Đóa Hoa Lan

Cấu trúc của một đóa hoa lan thực là độc nhất vô nhị trong số các loài thực vật có hoa (hiển hoa). Hoa lan tiêu biểu có 3 cánh phiá ngoài (sepals), 3 cánh phía trong (petals) và một trụ nhụy hoa ở giữa (gynostemium, bao gồm tiểu nhị đực – stamens, gắn liền với nhụy cái – pistil)

Giải phẫu một đóa hoa Lan

Phiá ngoài cùng là 3 cánh đài (sepals), trong đó một cánh đài phía trên hay phía sau của hoa gọi là lá đài lý, và hai cánh đài ở 2 bên gọi là lá đài cạnh. Ba cánh đài giống nhau về hình dạng, kích thước, màu sắc. Hầu hết các giống lan, lá đài có cùng kích thước và giống như cánh hoa.

Tuy nhiên, trong một số giống, lá đài lý trở nên to lớn và lòe loẹt, 2 lá đài cạnh thấp ở hai bên đôi khi hợp nhất lại thành ra một, và trong những giống khác tất cả 3 lá đài hợp nhất thành kết cấu hình chuông chung quanh hoa. Trong một vài giống, các lá đài hoàn toàn lấn áp hoa thật.

Nằm kề bên trong và xen kẽ với 3 cánh đài là 3 cánh hoa (petals). Cánh hoa bảo vệ bao bọc nụ hoa. So với 2 cánh hoa hai bên sườn, cánh hoa phía dưới còn lại gọi là cánh môi (môi hoa hay túi hoa, như trong trường hợp hoa Nữ Hài). Cánh môi đôi khi đặc biệt to lớn khác hẳn với 2 cánh kia.

Cánh môi thường sặc sỡ, viền cánh hoa dợn sóng hoặc dưới dạng một cái túi, trang hoàng với những cái mũ mào (như mào gà), những cái đuôi, cái sừng, những nốt màu, những cái lông,… Cánh môi quyết định giá trị thẩm mỹ của hoa lan. Trong một số trường hợp, cánh môi còn là một cái bẫy dụ dỗ các côn trùng giúp thụ phấn.

Cơ quan sinh sản của hoa lan kết hợp thành một trụ đơn (một gynostemium) không giống hình dạng tiểu nhị đực/túi phấn và nhuỵ cái/nướm như các loại hoa khác. Đây là đặc điểm để nhận dạng đầu tiên của hoa lan. Ở trên đầu của trụ hoa là bao phấn bao gồm nhiều hạt phấn (pollen) gọi là túi phấn (pollinia).

Phía dưới túi phấn là nhuỵ cái (stigma), một shallow, vách thường ẩm ướt nơi mà hạt phấn rơi vào thụ tinh. Có một bộ phận nhỏ đó là vòi nhuỵ(rostellum) có tác động rào cản bảo vệ ngăn chận tự thụ phấn của chính hoa này. Để ngăn chận việc tự thụ phấn, một số loài chúng có hoa đực và hoa cái riêng rẽ.

Nói chung, hình thể của hoa có tính đặc trưng đối xứng qua một mặt phẳng (nửa phần trái và phải của hoa giống nhau như qua một gương soi), điều này cần thiết để hoa được ổn định (không chao đảo) khi ong đến thụ phấn.

Trong giai đoạn nụ, cánh môi là cánh hoa trên cùng. Hầu hết hoa lan (nhưng không phải là tất cả), khi hoa nở, hoa xoay 180° chung quanh cuống hoa và cánh môi quay xuống phía dưới. Qui trình độc nhất này gọi là lộn ngược(resupination). Một vài hoa lan duy trì tình trạng “lộn đầu” (upside-down) hoặc là không lộn ngược, trong khi những hoa khác sẽ quay hoàn toàn 360° trở về vị trí lộn đầu.

Sau đây là hình một vài loại hoa lan với các chi tiết:

LAELIA

1. Lá đài- mặc dù chúng giống như cánh hoa, chúng thực sự tô điểm cho phần còn lại của nụ hoa. Thường 3 lá đài có kích thước bằng nhau.

2. Cánh hoa- Hoa luôn luôn có 3 cánh hoa. Hai cánh “bình thường”, và cánh thứ ba trở thành một cấu trúc đặc biệt gọi là cánh môi.

3. Cánh môi hay Cánh dưới- Cánh hoa thấp phía dưới của hoa Lan. Hoa dùng cánh này để cung cấp một “bãi đáp” dành cho những côn trùng thụ phấn.

4. Trụ nhụy- Một cấu trúc giống ngón tay, đó là bộ phận sinh dục của hoa – đầu nhuỵ(nhụy cái) và phấn hoa(nhị đực) ở dưới đầu nắp bao phấn(nắp).

CATTLEYA

1. Lá đài- mặc dù chúng giống như cánh hoa, chúng thực sự tô điểm cho phần còn lại của nụ hoa. Thường 3 lá đài có kích thước bằng nhau.

2. Cánh hoa- Hoa luôn luôn có 3 cánh hoa. Hai cánh “bình thường”, và cánh thứ ba trở thành một cấu trúc đặc biệt gọi là cánh môi.

3. Cánh môi hay Cánh dưới- Cánh hoa thấp phía dưới của hoa Lan. Hoa dùng cánh này để cung cấp một “bãi đáp” dành cho những côn trùng thụ phấn.

4. Trụ nhụy- Một cấu trúc giống ngón tay, đó là bộ phận sinh dục của hoa – đầu nhuỵ(nhụy cái) và phấn hoa(nhị đực) ở dưới đầu nắp bao phấnỵ(nắp).

PAPHIOPEDILUM

1. Lá đài- mặc dù chúng giống như cánh hoa, chúng thực sự tô điểm cho phần còn lại của nụ hoa. Thường 3 lá đài có kích thước bằng nhau, nhưng không phải luôn luôn như thế. Hai lá đài bên kéo dài thành một và lá đài lý phía trên trở nên to lớn với hoa lan Nữ hài (paphiopedilum) và các hoa khác.

2. Cánh hoa- Hoa Lan luôn luôn có 3 cánh hoa. Hai cánh “bình thường”, và cánh thứ ba trở thành một cấu trúc đặc biệt gọi là cánh môi (trong trường hợp này phải gọi là túi).

3. Cánh môi hay Cánh dưới- Cánh hoa thấp phía dưới của hoa Lan. Riêng đối vớiPAPHIOPEDILUMcánh hoa này là một cái túi, giống như chiếc giầy. Hoa dùng cánh này để cung cấp một “bãi đáp” (hay trong trường hợp này là cái bẫy) dành cho những côn trùng thụ phấn.

4. Trụ nhụy- Một cấu trúc giống ngón tay, đó là bộ phận sinh dục của hoa – đầu nhuỵ(nhụy cái) và phấn hoa(nhị đực) ở dưới đầu nắp bao phấnỵ(nắp).

Sau đây là vài bông hoa khác mà bạn có thể xem đâu là phấn hoa và đâu là nhuỵ hoa.

Ghi chú:stigma: nhuỵ cái, stigma channel: ống dẫn trứng (ống nhuỵ), rostellum: vòi nhuỵ, anther cap: nắp bao phấn, pollinia: nhị đực, ovary: bầu nhuỵ hoa (noãn, buồng trứng)

Cuitlauzina Pendula Một Cây Lan Lạ

Người chơi lan cũng như những người sưu tầm các thứ khác là lúc nào họ cũng muốn mỗi ngày một thăng tiến trong lãnh vực của mình. Có người muốn tìm kiếm càng nhiều cây càng tốt, nhưng cũng có người chỉ thích những cây mới lạ. Càng hiếm càng quí. Thường thì những người này đã có kinh nghiệm và nay thì sự chọn lựa cầu kỳ hơn. Đúng như câu ngưòi xưa thường nói “quí hồ tinh bất quí hồ đa”. Người sưu tầm chọn những cây quí hiếm cho bõ công chăm sóc và hơn nữa để thách đố khả năng và sự cố gắng của mình.

Cuitlauzina pendula Một cây lan lạ

Với những ý nghĩ trên, chúng tôi xin giới thiệu một loại lan lạ có tên là Cuitlauzina. Vì là một loại lan rũ nên có thêm chữ pendula, Cuitlauzina pendula. Tên có vẻ gốc Latin nhưng dược dùng cả trong Anh ngữ. Cây này được nói đến từ năm 1825 và mang tên Thống-đốc tiểu-bang Iztapalapa xứ Mexico là Cuithuatzin. Đúng tên là Cuitlauzina chứ không phải Cuitlanzina hay Cuitlauzinia do in lầm hay đọc trại ra. Cây được mang về Bỉ (Belgium) với tên Oncidium Galeottianum vì do công của Henry G. Galeotti. Cây nở hoa đầu tiên trên đất Bỉ vào năm 1838. Năm 1842, cây còn mang tên Odontoglossum citrosmum. Sau đó đổi thành Odontoglossum pullchellum và nay mang tên Cuitlauzina từ năm 2003. Chúng tôi chưa thấy tên Việt-Nam của loại hoa này. Ai biết xin chỉ giáo và chúng tôi cũng định góp thêm ý kiến vào cách đặt tên Việt-Nam cho hoa lan khi có dịp.

Nôm na, ta có thể gọi tên Lan Nhện vì đặc tính của nó sẽ nói đến sau. Cây Cuitlauzina, được coi như đặc hữu của xứ Mexico, mọc nhiều ở các tiểu-bang Jalisco, Nayarit, Michoacan trong các rừng cây sồi (oak forest) bên bờ Thái-bình-dương ở độ cao từ 1400 đến 2300 mét.

Cây Cuitlauzina đặc biệt sống bám vào vỏ cây, quen với khí hậu đổi thay theo mùa; từ mùa mưa cho đến mùa khô kéo dài nhiều tháng. Vào mùa khô, cây hấp thụ nhiều ánh sáng (light) ban ngày và độ ẩm ban đêm dù không có mưa. Lúc này, củ bẹ trở nên nhăn nheo nhưng lá vẫn không rụng. Đến cuối mùa khô, mầm bắt đầu nhú lên và dò hoa (inflorescence) mọc ra dài đến vài inches. Sang đầu mùa mưa, dò hoa mọc ra thêm cùng lúc với mầm non. Củ bẹ (pseudobulb) trở nên rắn chắc, màu xanh tươi và không còn nhăn nheo. Các củ bẹ này cao khoảng 2.5 inch (6 cm) và mọc sát vào nhau như nêm cối. Cây cần độ ẩm đến 70% để khỏi khô héo, củ bẹ khỏi nhăn nheo, và để đủ chất dinh-dưỡng cho mầm và dò hoa.

Cây có thể cột vào mảnh gỗ, vỏ cây, hay trồng trong chậu. Nên cột cây này vào gỗ vì rễ ở trong chậu hay bị thối nếu để sũng nước. Để cây nơi mát nhưng có nhiều ánh sáng. Ánh nắng trực tiếp (direct sun) cũng không thành vấn đề. Vào thời kỳ tăng trưởng, nên tưới nước và bón phân điều hòa và đừng để cây khô kiệt. Cây cần không khí luân chuyển.

Ngưng tưới khi mầm non vừa nhú, nhưng giữ độ ẩm cao vào ban đêm cho đến khi mầm đã lên cao vài inches và dò hoa ló dạng. Sau đó, khi hoa nở rồi mới tưới nưóc và bón phân trở lai.

Nhiệt độ thích hợp thay đổi từ 46°F (8°C) đến 68°F (20°C). Cây có thể chịu lạnh được tới mức 42°F (5.5°C) vào ban đêm.

Cây được trồng trong chậu với hợp chất gồm :1 perlite, 1 charcoal, 1 peatmoss, 7 phần vỏ thông nửa vừa nửa nhỏ. Chậu cần được để ở chỗ sao cho quanh năm có nắng mặt trời từ hướng đông, Cây không cần che nắng. Sau mùa hoa, thường vào tháng Sáu, là lúc cây tăng trưởng nên tưới vừa phải, có thể mỗi ngày, để giữ độ ẩm. Bón phân bằng công thức 29-9-9 hay 30-10-10. Mầm non bắt đầu phát triển từ tháng 12, tháng Giêng cho đến khi ra hoa… Trong thời gian này, không tưới nước và bón phân. Nếu tưới sớm hơn, cây non sẽ không ra hoa, mặc dầu vẫn tăng trưởng. Nếu tưới sau khi cây vừa ra nụ, nụ sẽ bị thui chột. Hoa thường nở vào tháng Sáu và có thể tưới sau khi hoa đã nở.

Như vậy cây đã chịu ít nhất 6 tháng không nước, nhưng cần có độ ẩm của nhà kiếng. Cây có thể được phân chia vào tháng Hai khi chậu quá chật, nhưng đừng đụng đến rễ và lấy ra khỏi chậu.

Nếu trồng trong chậu, các dò (inflorescences) có thể dài đến 12 inch (30 cm) và sẽ thòng xuống như cần câu, và ở cuối cần câu là các chùm hoa mang 5 cánh và một cái môi (đài hoa) hình giống như cái rìu, màu hồng, nhụy vàng tươi. Hoa to 2 in. (5 cm), có mùi thơm ngọt. Nhìn xa, ta có cảm tưởng như những con nhện đang giăng tơ, đu đưa trước gió. Cùng giòng họ với nhau, có loại hoa hai màu: cánh hoa trắng, môi hoa màu hồng và tùy theo loại, có cây dò dài có cây ngắn hơn.

Năm 2006, tại Hội hoa lan Santa Barbara có bày bán vài cây này với giá khá cao từ 50 dollars trở lên một cây. Nếu các bạn muốn sưu tầm một cây lan lạ, thử tài, xin chúc may mắn.

Một Số Loại Bệnh Thường Gặp Trên Lan Dendro

Lan Dendrobium là loại lan rất đẹp và phổ biến ở nước ta hiện nay. Đây là loại lan tương đối dễ chăm sóc, tuy nhiên cần phải chú ý một số bệnh sau:

Một số loại bệnh thường gặp trên lan dendro 1. Bệnh thối rữa do nhiểm khuẩn do vi khuẩn Erwinia carotovora

Bệnh thường do vi khuẩn Erwinia carotovora gây ra, còn gọi là thối nâu. Bệnh này làm hoa lan dễ héo úa và làm các tế bào của lá dần chết đi, đưa dến hiện tượng rụng lá và thối rữa.

Lan dendro bị thối và rụng lá do vi khuẩn Erwinia carotovora

Triệu chứng rất dễ nhận biết: Vết bệnh ban đầu màu nâu nhạt, hình tròn, mọng nước. Sau đó, vết bệnh đậm dần lên và lan ra cả giả hành. Khi bạn cắt lá của lan, sẽ ngửi thấy một mùi hôi khó chịu của tế bào chết của lá.

Cách xử lý trên lan dendro: Khi phát hiện bệnh này cần cách ly chúng với những chậu lan “khỏe mạnh” khác bởi vi khuẩn có thể lay lan qua những công cụ cắt tỉa, qua nước văng trong khi bạn tưới chúng.

2. Bệnh đốm nâu trên hoa do vi khuẩn Curvularia eragrostidis

Bệnh do vi khuẩn Curvularia eragrostidis. Hầu hết hoa lan thuộc họ Dendrobium dễ mắc phải bệnh này. Bệnh gây ra những đốm nâu nhỏ trên cánh hoa lan.

Những đốm này khó nhận biết, ngoại trừ lan của bạn có màu trắng sáng. Bệnh này khó kiểm soát và dễ phát sinh vào những ngày mưa.

Vì thế chúng ta chỉ có thể phòng tránh và nếu chẳng may lan của bạn bị mắc phải bệnh này thì nên đặt chúng trong những mái che kiên cố để giảm thiểu tình trạng này.

3. Bệnh thối chồi non do vi khuẩn Phytophthora parasitica

Bệnh do vi khuẩn Phytophthora parasitica gây nên. Bệnh này có thể gây ra cái chết hàng loạt chồi non hoặc lá mới mọc.

Triệu chứng dễ thấy là hiện tượng các lá non đột nhiên chuyển sang màu nâu và dần chết đi. Sự đổi màu này từ từ di chuyển sang thân, làm thân cây đồi sang màu nâu đen. Khi lan mắc phải bệnh này thì chồi non mới mọc dễ bị úa và chuyển hoàn toàn sang màu đen.

Bệnh dễ lay lan trở lại thân rễ và gây ra tình trạng tương tự cho các chồi non khác nếu không phát hiện kịp thời. Tuy nhiên bệnh này chỉ xay ra với lan Vanda và Cattleya trong họ Dendrobium.

4. Bệnh héo thân rễ bởi vi khuẩn Sclerotium rolfsii.

Bệnh gây nên bởi vi khuẩn Sclerotium rolfsii. Triệu chứng của bệnh này là hiện tượng tàn lụi nhanh chóng và héo úa các tế bào thân, rễ và lá của hoa lan.

Tuy nhiên bệnh này lại tấn công đầu tiên vào các bộ phận phía trên của thân lan, làm héo úa và dần lan sang các bộ phận phía dưới. Đặc thù của bệnh này là sự hiện diện của các đốm nhỏ màu vàng kem và đốt nâu trên thân cây.

Mỗi đốt này chính là mộ nguồn lây bệnh truyền nhiễm nên khi phát hiện chúng ta cần cách ly với các loại chưa mắc bệnh khác và tiến hành loại bỏ.

5. Bệnh đốm lá bởi vi khuẩn Guignardia spp

Bệnh gây nên bởi vi khuẩn Guignardia spp, Phyllosticta spp. Triệu chứng của bệnh này là sự xuất hiện của các chấm nhỏ đen 2 bên của mép lá.

Khi chúng phát triễn hơn sẽ hình thành nên những nốt mụn nhỏ, đây chính là những công cụ chứa bào tử mầm mống gây bệnh nặng hơn.

Bệnh nếu không phát hiện sơm sẽ gây ra hiện tượng vi khuân dần làm chết hết các tế bào của lá, và làm lan mất hết toàn bộ lá.

Khi phát hiện thấy lá nào trên thân cây có hiện tượng bộc phát bệnh cần tiến hành cắt bỏ lá đó và tiêu hủy ngay.

6. Bệnh héo viền lá Colletotrichum gloeosporioides

Bệnh gây ra bời vi khuẩn Colletotrichum gloeosporioides (Glomerella cingulata). Đây được xem là bệnh nhẹ nhất ảnh hưởng đến lan. Khi lan mắc bệnh này thì chỉ bị để lại những di tích là những viền héo màu xám đen xung quanh lá, và theo thời gian chúng có thể tự hục hồi lại được.

Bệnh gây ra bởi vi khuẩn truyền sang từ những dụng cụ làm vườn, bị côn trùng cắn, máy móc trang thiết bị làm tổn thương…khi bị tổn thương,các tế bào xung quanh lá bị nhiễm khuẩn và chuyền dần sang màu đen.

Thấy xuất hiện các vòng nâu xung quanh viền lá. Bệnh này không cần điều trị, chỉ cần chú ý chăm sóc kỹ trong giai đoàn này để giúp chúng mau phục hồi trở lại.

7.Bệnh do nấm- Bệnh đen thân cây con:

Vết bệnh xuất hiện ở gốc thân hoặc cổ rễ, có màu nâu, sau đó lan dần làm khô đoạn thân gần gốc và cổ rễ, vết bệnh chuyển sangmàu đen. Lá chuyển sang màu vàng, cong dị hình. Cây con bị bệnh thường chết sau 2 – 3 tuần, trong căn hành thường có vệt màu tím hay hồng nhạt. Bệnh do nấm Fusarium oxysporum gây ra.

– Bệnh đốm lá: Vết bệnh thường có hình thoi hoặc hình tròn nhỏ màu xám nâu, xuất hiện ở mặt dưới lá. Bệnh làm vàng lá, dễ rụng, cây sinh trưởng kém. Bệnh do nấm Cercospora sp. gây ra.

– Bệnh thán thư: Vết bệnh thường có hình tròn nhỏ, màu nâu vàng, xuất hiện từ mép lá, chóp lá hoặc giữa phiến lá, kích thước trung bình 3 – 6mm.

Giữa vết bệnh hơi lõm có màu xám trắng, xung quanh có gờ nhỏ màu nâu đỏ, trên mô bệnh có nhiều chấm nhỏ màu đen. Bệnh do nấm Colletotrichicm gloeosrioides gây ra.

– Bệnh thối hạch: Xuất hiện trên gốc thân, vết bệnh màu vàng nhạt, chuyển dần sang màu vàng nâu, thân cây teo tóp, lá vàng, nhăn nheo, cây sinh trưởng yếu, bệnh nặng sẽ gây chết cây. Bệnh do nấm Sclerotium rolfsu gây ra.

– Bệnh đốm vòng trên cánh hoa: Vết bệnh nhỏ, màu đen hơi lõm, hình tròn có vân đồng tâm. Bệnh gây hại chủ yếu trên hoa làm hoa kém màu sắc và mau tàn. Trên mô bệnh thường có lớp nấm màu đen, gặp điều kiện nóng ẩm kéo dài sẽ gây ảnh hưởng đến cả bộ lá. Bệnh do nấm Alternaria Ap gây ra.

– Bệnh đốm nâu trên cánh hoa: Vết bệnh ban đầu là một chấm nhỏ màu nâu, hơi lồi, về sau lan rộng thành đốm lớn màu nâu nhạt. Bệnh làm hoa mất giá trị. Bệnh do nấm Curvularia eragotidis gây ra.

– Bệnh thối đen ngọn: Vết bệnh ban đầu là một điểm nhỏ, ủng nước, có màu nâu đen. Bệnh gây hại chủ yếu trên lá non, ngọn và chồi cây lan làm cho đỉnh bị thối nhũn lan dần xuống dưới làm lá và cuống lá bị thối, dễ rụng.

Bệnh có thể gây thành dịch trong điều kiện ẩm độ cao với nhiệt độ khoảng 20 độ C. Bệnh do nấm Phytopthora palmivora gây ra.

– Bệnh đốm lá: Ban đầu vết bệnh là một đốm nhỏ màu vàng hơi lõm, phát triển dần theo chiều dọc của lá và về sau có hình bầu dục, ở giữa có màu trắng xám, xung quanh có màu nâu đen. Giữa mô bệnh và mô lành có một quầng màu nâu đỏ. Bệnh do nấm Phyllosticta sp gây ra.

Ngoài ra, trên cây hoa lan còn có một số dạng bệnh khác như bệnh tàn cánh hoa do nấm Botrytis cinerea, bệnh thối trắng rễ do nấm Rhizoctonia solani, bệnh đốm vàng do nấm Cercospora dendrobii gây ra….. Còn có một số bệnh gây ra bởi các nguyên nhân điều kiện môi trường hoặc dinh dưỡng khoáng.

8. Côn trùng gây hại

– Bọ trĩ: (Thripspalmi và Dichromothrips Corbetti): Là loại côn trùng nhỏ, có màu vàng nhạt. Chích hút trên trên lá non để lại những đốm vuông màu vàng sáng, sau chuyển dần sang màu nâu đen. Chích hút trên cánh hoa để lại những vết chích trong suốt và có một chấm vàng ở giữa .

– Nhện đỏ: Là một dạng ve ký sinh, di chuyển nhanh, lúc nhỏ có màu vàng cam, khi trưởng thành có màu đỏ. Khi chích hút chúng để lại trên lá, hoa những đốm nhỏ màu nâu. Thường phổ biến trong những vườn lan thiếu chăm sóc hoặc bị khô hạn kéo dài.

-Rệp: Đây là loại côn trùng gây hại phổ biến trên nhiều vườn lan, thường tập trung chích hút ở lá non, chồi non, đầu rễ, phát hoa, chồi hoa, làm cho cây phát triển còi cọc, hoa bị rụng cuống hoặc không nở.

Rệp chích hút tạo thành những vết vàng nâu hoặc thâm đen. Sản phẩm bài tiết của chúng tạo điều kiện cho nấm than đen phát triển, nhất là trong điều kiện mưa ẩm kéo dài. Phổ biến nhất là:

+ Rệp xanh đen: Pleotrichophorus chrysanthemi Theobald.

+ Rệp nâu đen: Macrosiphoniella sanbornici Gillette.

+ Rệp xanh: Coloradoa rufomaculata Wilson

Rệp vẩy

– Sâu hại: Có nhiều loại sâu hại, nhưng thường gặp là sâu khoang (Spodoptera sp), thường cắn phá chồi non, phát hoa non.

– Ốc sên, ốc nhớt: là các loài nhuyễn thể, thường tập trung cắn phá vào ban đêm. Các đoạn rễ non, cây non, chồi, phát hoa là những mục tiêu cắn phá chính của các loài nhuyễn thể.

II. Biện pháp phòng trừ

– Khi phát hiện trong vườn lan bắt đầu có những cây bị nhiễm bệnh phải theo dõi và xác định cụ thể nguyên nhân gây bệnh để có biện pháp phòng chống thích hợp.

Đối với các biểu hiện do nấm bệnh gây ra

tùy theo từng đối tượng gây bệnh mà chọn lựa phương pháp cũng như loại thuốc phòng trừ. Một số thuốc phòng chống có thể dùng như sau:

– Bệnh do nấm phấn trắng và gỉ sắt: Có thể dùng các loại

+ Score 250ND: 2 – 3 ml/bình phun 8 lít

+ Anvil 5SC: 3 – 4 ml/bình phun 8 lít

– Bệnh thối đen ngọn, đốm lá…: Có thể dùng các loại:

+ Aliette 80NP: 20 gr/bình phun 8 lít

+ Ridomil MZ 72 WP: 20 gr/bình phun 8 lít

+ Daconil 500 SC15 gr/bình phun 8 lít

– Bệnh thán thư, đốm lá, thối hạch, mốc xám hại hoa….Có thể dùng:

+ Topsin M 70 WP 5 – 10 gr/ bình phun 8 lít

+ Benlate20 gr/bình phun 8 lít

– Bệnh lở cổ rễ, nấm gây hại trong giá thể: Có thể dùng:

+Anvil 5 SC 3 – 4 ml/ bình phun 8 lít

+ Rovral 50 Wp10 gr/bình phun 8 lít

Côn trùng gây hại:

+ Bọ trĩ: Dùng Decis;Danitol; BT….

+ Rệp: Dùng Supracide;Karate; Applaud-Mipe….

+ Sâu khoang: Dùng Decis ; Sumicidin ; Polytrin ;…

+ Ốc sên, ốc nhớt: Rãi vôi gần chậu hoa, đặt bã…

+ Các loại thuốc trừ sâu hại nên dùng theo liều lượng khuyến cáo. Đối với các loại nấm bệnh nên thường xuyên phun phòng bằng các loại thuốc phổ thông như Zineb, Boordeaux, Kasumin….theo định kỳ 7 – 10 ngày lần.

Bệnh do vi khuẩn gây ra

Một số dạng bệnh do vi khuẩn gây ra có thể dùng thêm các loại kháng sinh như Streptomocin (100 – 150 ppm) để phòng trừ.

– Qua khảo sát một số vườn địa lan bị hư hại trong những năm gần đây, chúng tôi nhận thấy việc sử dụng giá thể dớn cây đã xay nhuyển, trộn với phân dê làm giá thể chính đang được sử dụng ở hầu hết các vườn địa lan tại Đà Lạt.

Giá thể loại này nhanh phân hủy, kết vón và ngậm nước rất cao nên đã gây hư hại 100% bộ rể của cây lan, gây nên hiện tượng thối củ, thối đọt.

Bên cạnh đó, một số vườn lan không bảo đảm độ thông thoáng ở đáy chậu nên tình trạng úng giá thể diễn ra càng mạnh mẽ hơn.

Khắc phục tình trạng này, tốt nhất là thay mới toàn bộ giá thể sau khi đã tỉa bỏ những củ lan bị hư hại, tỉa rễ hư thối, xử lý bằng Benlate C (ngâm củ, rễ trong dung dịch benlate 25% trong 30 phút, để ráo, trồng và để nơi mát 7 – 10 ngày, sau đó chăm sóc bình thường).

Hoa Lan Khổng Lồ Paphiopedilum Spicerianum

Năm 2000 đánh dấu một thiên niên kỷ mới, tại Hội Hoa lan Fascination Of International Orchid Show ở South Coast Plaza, Nhiếp ảnh gia Thái Đắc Nhã muốn tìm một giống lan lạ để thêm vào bộ sưu tập ảnh của ông.

Đó là những tấm hình hoa lan khổng lồ có bức cao tới 7 feet và rộng 4 feet làm cho nhiều người trầm trồ khen ngợi và bội phục vì khó lòng thực hiện một bức ảnh lớn như vậy mà không vỡ hạt lại còn rõ ràng từng chi tiết nhỏ như cái lông tơ, hơn thế nữa giá tiền không phải là ít.

Hoa lan khổng lồ Paphiopedilum spicerianum

Trong bộ sưu tập đó tôi đã một góp phần lớn và nhiều lần chở những cây lan vừa mới nở hoa đến cho ông chụp hình. Vì còn bận với việc khách hàng thường nhật cho nên có khi cả tuần ông mới chụp được một vài tấm ưng ý. Hơn nữa người nghệ sỹ khi chụp hình, đâu có phải giơ máy là bấm liền. Có khi phải ngồi hàng giờ trước cây lan, xoay hết chiều này sang phía khác, kê chậu lên cao hay hạ xuống thấp, xê dịch ngọn đèn để tìm góc cạnh thẩm mỹ nhất, xong rồi đo ánh sáng, tìm khoảng cách v.v… Vì vậy khi mang cây đến, hoa như là thiếu nữ đương xuân, lúc mang về thì không khí khô ráo và tù túng của phòng ảnh, mùi hóa chất ngột ngạt đã làm cho những bông lan trân quý đã như bà già tám mươi. Vợ tôi nhiều lần cằn nhằn về chuyện này, nhưng vì nghệ thuật và muốn cho cây lan của mình trở nên bất tử, thôi dành chịu vậy.

Năm đó tại gian hàng của Cal Orchids, Santa Barbara chúng tôi thấy có vài chậuPaphiopedilum spicerianumnở hoa. Đây là một giống lan hài nhỏ, lá dài khoảng 20 phân, rộng 3 phân. Hoa nhỏ chiều ngang chừng 7-8 phân, nhưng rất đặc biệt. Đài hoa khá lớn mầu trắng như bạch ngọc, ở giữa có một sọc mầu đỏ, phía gần cuống mầu xanh lá cây. Hai cánh bên với đường viền xoắn, răng cưa mầu xanh lá cây pha chút nâu và có sọc nâu sẫm. Chiếc mũi hài (pouch) mầu xanh nâu phía trên có nhị mầu tím với đường viền mầu trắng nổi hằn lên. Cây lan này, thông thường giá chỉ chừng 15-20$ nhưng trong Hội Lan không ai có bán cho nên bà chủ tăng lên 45$. Vì quen biết cho nên bà ta hạ xuống còn 40$, tôi không mua nhưng Thái Đắc Nhã đã chọn một cây đẹp nhất để có thêm hình mới. Sau đó cây này chết dần chết mòn và chỉ còn một chồi nhỏ ông đem tặng lại cho tôi và sau một năm chăm nom săn sóc cây lan đã hồi phục và năm nào cũng nở hoa từ tháng 12 cho đến tháng 2.

Cuối tháng 11 năm 2007 khi viếng thăm Hội triển lãm quốc tế về hoa cảnh của Hoàng Gia Thái lan (Royal Flora International Exposition) tại Chiang Mai, nơi có khí hậu giống như Đà lạt, tôi thấy mấy chậu lan hài trông y hệt giống Paphiopedilum spicerianum nhưng hoa có mầu vàng kim tuyệt đẹp và lớn tới 15 phân. Khi đó đã 5 giờ chiều và qua ngày khai mạc gần 2 tuần lễ nên không có ai túc trực và cũng không có bảng tên nên đành chụp vài ba tấm ảnh. Trở về Hoa Kỳ đem ảnh ra hỏi những tay cự phách trong giới lan hài như: Harold Koopowitz, Norito Hasegawa, Leonid Averyanov và Olaf Gruss cũng không ai đoan chắc đó là cây lan nguyên giống (specie) hay đã lai giống (hybrid).

Nhờ Karel Petrzelka, cựu Tổng lãnh sự Tiêp khắc tại Việt Nam cho tôi điện thư của hội Hoa Lan Thái Lan, ngay hôm sau tôi được Tiến sĩ Weerachai Nanakorn Ph. D. Giám đốc vườn Thảo mộc của Nữ Hoàng Sirikit (Queen Sirikit Botanic Garden) cho biết đây cũng là một giống Paph. spicerianum nguyên thủy đặc biệt của Ấn Độ và Miến Điện đã mang vào Thái lan từ 6-7 năm qua.

Tìm hiểu về giống lan này, đây là một giống lan hài mọc ở cao độ từ 350 đến 1500 m Đông Bắc Ấn Độ tới Tây Bắc Miến Điện và Tây nam Trung hoa. Lan mọc ở trên cây, trên mặt đá hay trong đám rong rêu. Nơi đây sương mù dầy đặc vào mùa đông và mưa nhiều vào mùa hè nên quanh năm ẩm ướt. Mùa Xuân là thời gian nóng nhất nhưng cũng chỉ tới 80°F tức là 26.7°C. Việt Nam không có cây này, nhưng biết đâu vùng biên giới Việt Hoa còn nhiều rặng núi thâm u, hiểm trở mà chưa ai tìm ra được.

Cách trồng Giống lan này rất dễ trồng, tăng trưởng mau chóng. Nhỏ và gọn cho nên không choán nhiều chỗ.

Ánh sáng Trồng trong bóng mát, rất thích hợp với cửa sổ hay dưới ánh đèn ống, cách xa từ (30-50 cm)

Nhiệt Độ I = intermediate vừa từ 50- 80°F hay 10-26.7°C C = Cool lạnh từ 45-75°F hay 7-24°C Ẩm độ: 60-70%

Tưới nước bón phân Lan không được để khô rễ, tùy theo chậu lớn hay nhỏ, mùa hè mỗi tuần 2 lần. Mùa đông mỗi tuần một lần. Bón phân 20-10-20 với dung lượng ½ thìa cà phê cho 4 lít nước hay 1 gallon. Mùa hè cách một lần tưới bón một lần, mùa đông cách 3 lần tưới hay mỗi tháng tưới một lần.

Thay chậu Cứ 2-3 năm cần phải thay chậu một lần gồm có 4 phần vỏ thông nhỏ, 3 phần than, 2 phần bổi rêu (sphagnum moss) và 1 phần đá bọt (perlite)

Lan Chuỗi Ngọc Điện Biên – Một Loài Hoa Đẹp Lạ

THÔNG TIN CHI TIẾT

Hoa lan chuỗi ngọc điện biên là loại hoa có mặt ở nước ta khá lâu. Chúng được coi là một loại hoa đẹp, lạ trong thế giới các loài lan và được ưa chuộng trồng ở khắp mọi nơi ở nước ta.

Giống lan chuỗi ngọc có tên khoa học là Dendrobium Findlayanum được phát hiện cách đây khá lâu. Chúng phân bổ ở nhiều nơi trên thế giới từ Châu Âu sang Châu Á. Loài hoa này mang vẻ đẹp tự nhiên và hình thức đẹp nên rất được ưa chuộng ở nhiều nước trong đó có Việt Nam. Ở nước ta loại lan này được trồng nhiều nhất ở tỉnh Điện Biên nên được gọi với tên gọi gắn liền với địa danh lan chuỗi ngọc Điện Biên.

Lan chuỗi ngọc Điện Biên là loại cây thân thảo có chiều cao trung bình khoảng 50cm. Thân tuy là dạng thân thảo nhưng khá cứng và mập. Đặc điểm nổi bật của loại cây này chính là hình dạng thân khá lạ có nhiều đốt phình to ra nhìn xa trông rất giống một chuỗi ngọc xanh đẹp mắt.

Hoa lan chuỗi ngọc Điện Biên khá đẹp thường mọc ra ở đốt của thân. Khi nở từng cánh bung tỏa ra với nhiều màu sắc khác nhau cùng hương thơm ngào ngạt khiến ai nhìn ngắm cũng bị mê mẩn bởi vẻ đẹp của từng bông hoa. Màu sắc hoa có một vài loại khác nhau. Có loại có màu trắng pha tím môi có màu nâu, có loại màu trắng pha vàng khá đẹp.

Cách trồng và chăm sóc hoa lan chuỗi ngọc Điện Biên

Thời vụ trồng

Lan chuỗi ngọc Điện Biên có thể trồng quanh năm tuy nhiên thời điểm thích hợp nhất là vào mùa xuân. Thời điểm điểm này trồng sau khi cây phát triển ổn định khi mùa đông đến sẽ có thể chống chịu được rét và cho hoa nở vào đúng dịp tết Nguyên Đán.

Kĩ thuật trồng

Bạn tiến hành ngâm hạt giống mua ở cửa hàng trong nước ấm khoảng 30 độ trong khoảng nửa ngày cho hạt nở to.

Chuẩn bị giấy ăn hoặc khăn ẩm lấy hạt giống đã ngâm và cuộn lại trong khăn ẩm để nơi thoáng mát. Hàng ngày nhớ kiểm tra và bổ sung thêm nước để cho hạt nảy mầm. Sau khoảng 15 ngày hạt sẽ nảy mầm thành cây con.

Sau khi đã nảy mầm bạn tiến hành lấy 3 viên nén kích thích ngâm vào nước rồi tiến hành đặt hạt giống đã nứt mầm và gieo thành cây con.

Điều kiện ánh sáng

Lan chuỗi ngọc Điện Biên có yêu cầu ánh sáng khá cao. Nếu thiếu sáng lan sẽ không ra hoa. Khi được chiếu ánh sáng ban ngày cây sẽ phát triển mạnh và hoa nở to và đẹp hơn.

Điều kiện độ ẩm

Lan chuỗi ngọc Điện Biên có yêu cầu độ ẩm khá cao khoảng 80%. Vào mùa hè chúng cần có độ ẩm khoảng 60%. Những cây mọc ở nơi có độ ẩm cao thường mọc cao hơn và tán lá to và đẹp hơn cây trồng ở những nơi có độ ẩm thấp.

Định kì nên tưới nước cho lan một lần một tuần. Mùa hè có thể tăng lên 2 lần một tuần. Khi tưới chú ý không nên tưới nước vào ngọn cây sẽ khiến cho cây bị thối ngọn. Khi cây phát triển hết cỡ thì tưới nước thưa dần và gần như ngưng hẳn vào mùa đông.

Bón phân cho cây

Để lan ra hoa đều và đẹp đòi hỏi bạn cần phải bón phân định kì cho cây. Khi bón nên sử dụng ½ thìa cà phê cùng với 4 lít nước hòa vào nhau và tưới cho cây. Nên bón phân vào thời điểm cây non đang phát triển mạnh . Loại phân phù hợp nên là loại phân 3-10-10 và thời điểm bón nen tập trung vào đầu mùa xuân- hè. Bón bằng phân chuồng nên bón thật loãng và không bón vào mùa thu vì phân này nhiều chất đạm (Nitrogen).

Rate this post

Cập nhật thông tin chi tiết về Một Đóa Lan Lạ Thường: Paph. Spicerianum trên website Duhocaustralia.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!